سرطان چیست؟

وقتی سلول‌های قسمتی از بدن شروع به رشد خارج از کنترل کند، سرطان ایجاد می‌شود. سلول‌های طبیعی به‌صورت عادی رشد می‌کشنند اما سلول‌هایسرطانی اینگونه رفتار نمی‌کنند. آنها به رشد خود ادامه می‌دهد و از محدوده سلول‌های نرمال تجاوز می‌کنند. با وجودی که انواع مختلف سرطان وجود دارد، یک ویژگی مشترک در همه آنها رشد کنترل نشده است.

انواع مختلف سرطان، به شکل مختلفی رفتار می‌کنند. به‌عنوان مثال، سرطان ریه و پستان، بیماری‌های بسیار متفاوتی هستند. آنها با سرعت متفاوت رشد می‌کنند و به‌صورت متنوعی به درمان‌های مختلف پاسخ می‌دهند. به همین دلیل افراد مبتلا به سرطان به درمان‌هایی که مخصوص نوع خاص سرطانشان است، نیاز دارند. گاهی اوقات، سلول‌های سرطانی از محل غده اولیه‌شان شکسته شده و از طریق گردش خون و سیستم لنفاوی به سایر قسمت‌های بدن انتشار می‌یابد. آنها می‌توانند در محل‌های جدید جایگزین شوند و غده‌های تازه‌ای به‌وجود آورند و به این حالت متاستاز گفته شده و به سرطانی که به این صورت انتشار می‌یابد،سرطان متاستاتیک گفته می‌شود.

Multimedia pics 1386 4 Health 41 مقاله ای کامل در مورد سرطان کبد

سرطان کبد چیست؟

این سرطان، از کبد منشأ می‌گیرد. برای فهمیدن سرطان کبد، باید در مورد کبد طبیعی اطلاعات مناسبی داشته باشیم. کبد بزرگترین عضو بدن است. این عضو، زیر دنده‌های سمت راست قفسه سینه درست پایین ریه راست قرار گرفته است. اگر انگشتان خود را زیر دنده‌های سمت راست بکشید، می‌توانید کبد خود را لمس کنید. کبد به دو لوب راست و چپ تقسیم می‌شود. برخلاف سایر ارگانها، خونرسانی کبد از دو منبع تأمین می‌شود. شریان هپاتیک یا کبدی خون روشن و پر اکسیژن را به کبد می‌رساند و ورید پورت (باب) خون پر از مواد غذایی از روده باریک را به کبد می‌رساند.

کبد، اعمال حیاتی بسیار مهمی ‌دارد که باعث می‌شود نتوان بدون آن زندگی کرد. این عضو باعث خرد کردن و ذخیره بسیاری از مواد غذایی جذب شده از روده‌ها می‌شود. تولید فاکتورهای انعقادی که برای جلوگیری از خونریزی از محل برش و آسیب می‌شوند را برعهده دارد. ترشح صفرا به داخل روده‌ها برای تسهیل جذب مواد غذایی در کبد صورت می‌گیرد. همچنین نقش بسیار مهمی در دفع سموم و مواد زائد از بدن دارد. به دلیل اینکه کبد از سلول‌های متفاوتی تشکیل شده، انواع مختلف غده‌ می‌توانند از آن منشأ گیرند. بعضی از این غده‌ها، سرطانی هستند و بعضی دیگر سرطانی نیستند. غده‌هایی که سرطانی هستند، بدخیم نامیده می‌شود. در اصطلاح علمی ‌به انواع غیرسرطانی، خوش‌خیم گفته می‌شود. این غده‌ها، علل متفاوتی دارند و به شکل‌های مختلف درمان می‌شوند. پیش‌آگهی سلامتی شما و یا بهبودتان به نوع غده‌ بستگی دارد.

غده‌های خوش‌خیم:

غده‌های خوش‌خیم، گاهی اوقات به قدری رشد می‌کنند و بزرگ می‌شوند که مشکل ایجاد می‌کنند. ولی در اکثر موارد آنها به بافت‌های مجاور گسترش نمی‌یابند و در اعضای دور دست منتشر نمی‌شوند. در صورت نیاز به درمان، اکثراً با برداشت جراحی بهبود می‌یابند. بعضی از انواع این غده‌های خوش‌خیم در زیر آورده شده‌اند:

۱٫ همانژیوم:

شایع‌ترین غده‌ خوش‌خیم بوده و منشأ آن از عروق خونی است. به دلیل این که این غده‌ها اکثراً بی‌علامتند، به درمان نیاز ندارند. ولی بعضی از آنها به دلیل خونریزی زیاد نیاز به درمان جراحی و برداشته شدن دارند.

۲٫ آدنوم کبدی:

این غده‌ خوش‌خیم، از سلول‌های اصلی کبد به نام هپاتوسیت منشأ می‌گیرند. اکثراً بی‌علامت بوده و نیازی به درمان ندارند. ولی در صورت ایجاد درد معده، ایجاد توده شکمی، خونریزی و از دست دادن خون، نیاز به برداشته شدن دارند.

۳٫ هیپرپلازی ندولار موضعی (فوکال) Focal Nodular Hyperplasia (FNH):

رشد شبه غده تعداد زیادی از سلول‌ها می‌باشد که با وجود خوش‌خیم بودن، افتراق آنها از انواع واقعی سرطان کبد دشوار است. در صورت علام‌تدار شدن، غده‌ قابل برداشت است.

غده‌های بدخیم و سرطانی:

۱٫ سرطان کبد (هپاتوسلولار کارسینوما) (HCC) Hepato cellular Carcinoma:

شایع‌ترین نوع سرطان کبد در جوانان است. منشأ آن از سلول‌های کبدی که اصلی‌ترین سلول هستند، می‌باشد. از هر ۴ سرطان که از کبد منشأ می‌گیرد ۳ مورد از این نوع می‌باشند. اکثر اطلاعات این مقاله هم در مورد این نوع سرطان است. کارسینوم هپاتوسلولار الگوهای رشدی متفاوتی دارد. بعضی از آنها به‌عنوان یک غده‌ و توده منفرد ایجاد می‌شوند که به‌تدریج رشد کرده و بزرگتر می‌شوند و در فقط در مراحل پیشرفته به سایر قسمت‌های کبد انتشار می‌یابد بعضی دیگر به‌صورت نقاط پراکنده در کبد و نه به‌صورت یک توده منفرد می‌توانند شروع شوند. این نوع سرطان بیش‌تر در مبتلایان به سیروز کبدی دیده می‌شوند. پزشکان با بررسی میکروسکوپی غده‌ کبدی می‌توانند به زیر گروه و نوع کارسینوم هپاتوسلولار پی ببرند. اکثر این زیرگروه‌ها، تأثیری روی درمان و یا پیش آگهی بیماری ندارند. ولی یک نوع نادر به نام فیبرولاملار، نسبت به انواع دیگر کارسینوم هپاتوسلولار، پیش آگهی بهتری دارد.

۲٫ کلانژیوم کارسینوم (سرطان مجاری صفراوی):

از هر ۱۰ مورد سرطان کبد، ۱ تا ۲ مورد آن شامل کلانژیوکارسینوم است. این سرطان از لوله‌های کوچک به نام مجاری صفراوی که صفرا را به کیسه صفرا منتقل می‌کند، منشأ می‌گیرد. با وجودی که در این مقاله بیش‌تر در مورد کارسینوم هپاتوسلولار صحبت می‌شود، کلانژیوکارسینوم هم به همان صورت درمان می‌شود.

۳٫ آنژیوسارکوم یا همانژیوسارکوم:

این‌ها انواع نادر سرطان هستند که از عروق خونی کبد منشأ می‌گیرند. رشد سریعی دارند و اغلب زمانی تشخیص داده می‌شوند که به حدی در بدن پخش شده‌اند که قابل برداشتن نیستند. درمان، اغلب پیشرفت بیماری را کندتر می‌کند ولی اکثر بیماران بیش‌تر از یک سال از زمان تشخیص این سرطان، زنده نمی‌مانند.

۴٫ هپاتوبلاستوم:

این نوع، یک نوع بسیار نادر سرطان کبد است که در بچه‌ها ایجاد و گسترش می‌یابد. اغلب در بچه‌های زیر ۴ سال شناخته می‌شود. تقریباً ۷۰% کودکان مبتلا به این بیماری با جراحی و شیمی‌درمانی، به‌صورت موفق درمان می‌شوند. میزان بقای این سرطان در مراحل اولیه بیماری، بیش از ۹۰% است.

سرطان کبد ثانویه:

اکثر مواردی که در کبد، تشخیص سرطان داده می‌شود، منشأ اولیه آن در جای دیگری از بدن است و به کبد انتشار می‌یابد و به آن سرطان متاستاتیک گفته می‌شود. این حالت در مراحل پیشرفته سرطان پستان، کولورکتال (روده بزرگ)، ریه و بسیاری انواع دیگر ایجاد می‌شود.

در زیر میکروسکوپ، این سلولهای سرطانی در کبد مشابه سلول‌های سرطانی منشأ و محل اولیه خود هستند. مثلاً اگر فردی مبتلا به سرطان ریه باشد که به کبد انتشار و متاستاز یافته، سلول‌های سرطانی مهاجر، از نظر ظاهر و عملکرد مشابه سلول‌های سرطان ریه بوده و مشابه سرطان ریه هم درمان می‌شوند.

چه تعدادی از افراد مبتلا به سرطان کبد می‌شوند؟

این سرطان در مردان شایع‌تر از زنان بوده و به‌طور متوسط، ریسک و احتمال ابتلای یک مرد در دوره زندگی خود به سرطان کبد یا مجاری صفراوی حدود ۱ مورد از هر ۱۰۰ نفر است. در حالی‌که این رقم در زنان به صورت ۱ مورد از هر ۲۵۰ نفر است. این سرطان در کشورهای در حال توسعه مثل آفریقا و آسیای جنوب شرقی شایع‌تر از کشورهای پیشرفته مثل آمریکاست. در بسیاری از این کشورها حتی شایع‌ترین نوع سرطان است.

پیشگیری و عوامل خطرساز (ریسک فاکتورها):

ریسک فاکتور، هر عاملی است که شانس ابتلای فرد به بیماری را افزایش دهد. انواع مختلف سرطان، ریسک فاکتورهای مختلف دارند. بعضی از آنها مثل سیگار قابل کنترل است. ولی بعضی دیگر مثل سن بیمار یا سابقه خانوادگی غیرقابل تغییر است. ولی ریسک فاکتورها تعیین‌کننده همه چیز نیستند و داشتن یک مورد یا چندین ریسک فاکتور، به معنی ابتلای فرد به سرطان نیست و بسیاری از افرادی که به سرطان متبلا می‌شوند نیز، هیچ ریسک فاکتور شناخته شده‌ای ندارند.

۱٫ جنس:

سرطان کبد در مردان شایع‌تر از زنان است که می‌تواند ناشی از رفتارهایی مثل سیگار کشیدن یا سوء مصرف الکل و … باشد.

۲٫ نژاد:

بیش‌ترین شیوع این سرطان در آمریکا، نژاد آمریکایی ـ آسیایی می‌باشد و سپس در هندی ـ آمریکایی‌ها، اسپانیایی‌ها، آفریقایی ـ آمریکایی‌ها بسیار شایع است.

۳٫ ابتلا به انواع خاص بیماری‌های کبدی:

شایع‌ترین ریسک فاکتور ابتلا به سرطان کبد، عفونت با ویروس هپاتیت B یا C است. این عفونت‌ها منجر به سیروز کبدی می‌شوند و در قسمت‌هایی از دنیا بسیار شایع‌اند. در کشور ما شایع‌ترین علت سرطان کبد، هپاتیت C (HCV) می‌باشد. این ویروس از طریق شخص به شخص و از راه سوزن آلوده در حین تزریق، رابطه جنسی کنترل نشده و غیرمطمئن و یا حین تولد منتقل می‌شود. همچنین می‌تواند از طریق خون، انتقال یابد. افراد مبتلا به هپاتیت A، ریسک ابتلای بیش‌تر به سرطانندارند.

۴٫ سیروز کبدی

سیروز، بیماری است که در آن سلول‌های کبدی آسیب دیده با بافت فیبروز و همبند جایگزین می‌شود. این حالت، اغلب منجر به سرطان می‌شود. معمولاً شایع‌ترین علل سیروز کبدی، مصرف الکل، ابتلا به هپاتیت B یا C است. یک علت دیگر آن بیماری هماکروماتوز است که منجر به تجمع مقدار زیادی آهن در کبد می‌شود. بعضی بیماری‌های نادرتر هم منجر به سیروز می‌شوند.

۵٫ دیابت:

دیابت، ریسک ابتلا به سرطان کبد را افزایش می‌دهد. این احتمال در افراد دیابتی که سایر عوامل خطرساز مثل مصرف بیش از حد الکل یا هپاتیت دارند، خیلی بیش‌تر است.

۶٫ چاقی:

چاقی بیش از حد، احتمال ابتلا به سرطان کبد را افزایش می‌دهد.

۷٫ آفلاتوکسین:

این ماده سرطان‌زا، توسط قارچ‌هایی که می‌توانند در آجیل، سویا، دانه‌های روغنی، ذرت و برنج رشد کنند، ایجاد می‌شود. تماس درازمدت با آفلاتوکسین، باعث افزایش احتمال ابتلا به سرطان کبد می‌شود.

۸٫ ماده شیمیایی کلرید وینیل یا دی اکسید تریوم:

این مواد شیمیایی، ریسک فاکتور ابتلا به انواعی از سرطان کبدند. البته امروزه استفاده از این مواد و تماس با آنها شدیداً کنترل شده و این احتمال کاهش یافته.

۹٫ استروئیدهای آنابولیک:

این هورمون‌های مردانه توسط بسیاری از ورزشکاران برای افزایش قدرت، بسیار استفاده می‌شوند. مصرف طولانی‌مدت آنها می‌تواند احتمال ابتلا به سرطان کبد را مختصری افزایش دهد.

۱۰٫ آرسنیک:

در بعضی قسمت‌های دنیا، آب آشامیدنی حاوی آرسنیک است که باعث افزایش ریسک ابتلا به سرطان کبد می‌شود.

بعضی ریسک فاکتورهای محتمل و غیرقطعی:

قرص‌های ضد بارداری:

این قرص‌ها می‌توانند مختصری احتمال ابتلا به سرطان کبد را افزایش دهند. اکثر مطالعاتی که در زمینه قرص‌های ضد بارداری و ابتلا به سرطان کبد صورت گرفته‌اند، شامل انواعی از قرص‌ها بودند که امروزه دیگر کاربردی ندارند. امروزه قرص‌های ضد بارداری به صورت‌های متفاوتی تولید می‌شوند و احتمال افزایش ریسک سرطانکبد مرتبط با آنها نامشخص است.

تنباکو:

بعضی مطالعات، ارتباطی بین سرطان کبد و سیگار یافته‌اند ولی میزان درست بودن آن نامشخص است.

آیا سرطان کبد قابل پیشگیری است؟

معیارهای سلامت عمومی‌که باعث کاهش تماس با ریسک فاکتورهای شناخته شده می‌شوند، می‌توانند به پیشگیری از اکثر موارد سرطان کبد کمک می‌کند.

دوری از عفونت هپاتیت:

به‌طور کلی، بزرگترین ریسک فاکتور، عفونت با ویروس هپاتیت B و C است. برای پیشگیری از هپاتیت B باید واکسیناسیون انجام شود. تمام کودکان، نوجوانان و جوانان پرخطر باید این واکسن را دریافت کنند ولی برای هپاتیت C، واکسنی وجود ندارد. برای پیشگیری از هپاتیت C (و نیز هپاتیت B در افرادی که تحت واکسیناسیون قرار نگرفته‌اند)، باید از ماهیت و نیز نحوه انتشارشان آگاهی داشته باشیم. این ویروس از طریق خون، انتقال خون، سوزن آلوده، رابطه جنسی نامطمئن، و در حین وضع حمل انتقال می‌یابد.

علاوه بر این، داروهایی برای درمان هپاتیت B و C هم وجود دارد. میزان اثرگذاری این داروها، هنوز هم مورد مطالعه است و همچنین اثرگذاری آنها روی سرطان کبد هم تحت بررسی است. اگر مبتلا به هپاتیت B یا C هستید با پزشکتان در مورد مصرف این داروها مشورت کنید.

محدودیت مصرف الکل و سیگار (تنباکو):

در آمریکا، سوء‌مصرف الکل، علت اصلی ابتلا به سیروز کبدی است که منجر به سرطان کبد می‌شود. ولی جلوگیری از سرطان کبد در اثر سوء‌مصرف الکل، همچنان به‌عنوان یک معضل و چالش است. ترک سیگار هم می‌تواند ریسک ابتلا به سرطان کبد و بسیاری از بیماری‌های کشنده و مرگبار را کاهش دهد.

سلامت مواد غذایی و شیمیایی:

تغییر در روش ذخیره و نگهداری مواد غذایی در بعضی کشورهای گرمسیری می‌تواند میزان تماس با عوامل ایجادکننده سرطان مثل آفلاتوکسین را کاهش دهد. بسیاری از کشورهای پیشرفته، برای سلامت مواد غذایی قوانین منظم و مشخصی دارند. آنها همچنین قوانینی برای حفاظت مردم در برابر مواد شیمیایی ایجادکننده سرطان دارند. به دلیل این معیارها، میزان ایجاد سرطان کبد در اثر این مواد شیمیایی بسیار کاهش یافته است.

درمان‌هایی که باعث افزایش ریسک سرطان کبد می‌شوند:

بعضی بیماری‌های اکتسابی خاص باعث ایجاد سیروز کبدی شده و ریسک ابتلا به سرطان کبد را افزایش می‌دهند. شناسایی و درمان این بیماری‌ها و در مراحل اولیه می‌تواند این احتمال را کاهش دهد.

تشخیص زودرس، مرحله‌بندی سرطان:

چگونه سرطان کبد، شناسایی می‌شود؟

سرطان کبد معمولاً تا مراحل پیشرفته، علائمی ‌ایجاد نمی‌کند. در نتیجه به‌ندرت در مراحل اولیه شناسایی می‌شود. همچنین هیچ روش و آزمایش غربالگری برایسرطان کبد وجود ندارد و غده‌های کوچک هم به سختی در معاینه فیزیکی قابل تشخیص‌اند.

روش‌هایی برای شناسایی سرطان کبد:

بسیاری از بیمارانی که به سرطان کبد مبتلا می‌شوند از مدت‌ها قبل دچار سیروز شده‌اند. اگر فرد مبتلا به سیروز، بدون دلیل مشخص، بیماریش تشدید شود، پزشکان باید شک به سرطان کبد کنند و برای اطمینان باید آزمایش‌های تشخیصی لازم را درخواست کنند.

آزمایش سنجش سطح خونی AFP:

سرطان کبد گاهی اوقات با سنجش سطح خونی پروتئینی به نام آلفافیتوپروتئین (AFP) (alpha-fetoprotein) تشخیص داده می‌شود. این پروتئین در خون جنین وجود دارد ولی مدت کوتاهی بعد تولد، از جریان خون ناپدید می‌شود. وجود آن در خون افراد بالغ می‌تواند نشان‌دهنده سرطان کبد (یا سایر انواع سرطان) باشد. سنجش سطح AFP برای شناسایی و تشخیص غده‌ در مراحل اولیه در افراد پرخطر برای ابتلا به سرطان کبد کاربرد دارد. ولی با این‌حال، بعضی از انواع غده‌های کبدی مقدار زیادی از این ماده را تولید نمی‌کنند و با سنجش سطح آن قابل تشخیص زودرس نیستند و در نتیجه در زمانی‌که سطح AFP بالا یا در حد تشخیصی است، احتمالاً غده‌ به حدی بزرگ شده که دیگر قابل برداشت نیست و یا ممکن است به خارج کبد انتشار، متاستاز و گسترش یافته باشد. بعضی از بیماری‌های غیرسرطانی کبد هم این پروتئین را تولید می‌کند.

سونوگرافی:

سونوگرافی آزمایشی است که در آن از امواج صوتی برای تهیه تصاویری از ارگان‌های داخلی مثل کبد استفاده می‌شود. برای انجام این روش، روی یک میز دراز می‌کشید و سپس یک ابزار تشخیصی سونوگرافی در حالت خوابیده از روی قسمتی از بدن که قرار است مورد بررسی قرار گیرد، عبور داده می‌شود. این روش گاهی اوقات در افرادی که نوع مشخص ریسک فاکتور سرطان کبد دارند برای شناسایی سرطان در مراحل اولیه استفاده می‌شود. همچنین قبل از تهیه بیوپسی قابل انجام است تا بتوان تشخیص داد آیا غده‌ از نوع کیست پر از مایع که اغلب خوش‌خیم است می‌باشد و یا توده جامد است.

چه کسی باید تحت بررسی قرار گیرد؟

افراد با ریسک بالای ابتلا به سرطان کبد از روش‌های غربالگری سود می‌برند و بهتر است قبل علامت‌دار شدن مورد بررسی قرار گیرند. بسیاری از پزشکان این آزمایش‌ها را برای بیماران خاصی انجام می‌دهند. این بیماران شامل مبتلایان به سیروز به‌خصوص در موارد پیشرفته آن که بیمار کاندید پیوند کبد است می‌باشند. از طرف دیگر، سرطان ممکن است در طول دوره انتظاری پیوند شروع شود و بسیار پیشرفته شود تا جایی که غیرقابل درمان شود. ابتلا به سرطان کبد، باعث می‌شود افراد در لیست انتظار پیوند، در اولویت بالاتری قرار گیرند.

بعضی افراد با عفونت مزمن و طولانی‌مدت هپاتیت B یا C هم باید تحت غربالگری قرار گیرند. مثل افرادی که در خانواده‌شان سابقه سرطان کبد دارند. برای بعضی افراد پرخطر، فواید انجام آزمایش غربالگری هنوز مشخص نیست. اگر فکر می‌کنید در خطر بالای ابتلا به سرطان کبد هستید با پزشکتان در مورد لزوم انجام این آزمایش‌های تشخیصی مشورت کنید.

علائم ابتلا به سرطان کبد:

در اکثر موارد، سرطان کبد در مراحل اولیه علامتی ایجاد نمی‌کند. علائمی ‌که در زیر توضیح داده می‌شوند، می‌توانند توسط سرطان کبد قابل ایجاد شوند ولی علاوه بر این سرطان، توسط بیماری‌های دیگری هم می‌توانند به‌وجود بیایند. اگر هر یک از این علائم را داشتید، به پزشک مراجعه کنید:

  • کاهش وزن (در زمانی که انتظار کاهش وزن ندارید و یا تلاشی برای کم کردن آن نمی‌کنید)
  • کاهش اشتهای مداوم
  • تهوع و استفراغ
  • تب
  • احساس پری زودرس و زیاد بعد خوردن مقدار مختصری غذا
  • بزرگ شدن کبد و یا یک توده که در سمت راست قابل لمس و تشخیص است.
  • معده درد مداوم
  • التهاب و تورم در محدوده معده
  • خارش
  • زردی چشم و پوست (یرقان)
  • وریدهای برجسته روی شکم که از روی پوست قابل مشاهده اند
  • ضعف و بی‌حالی شدید و تشدید شده در زمینه ابتلا به هپاتیت B و C
  • بعضی از غده‌های کبدی هورمون‌هایی ترشح می‌کنند که روی ارگانهای خارج کبدی بسیار تأثیر می‌گذارند. این هورمون‌ها باعث می‌شوند:
  • سطوح کلسیم خون بسیار افزایش یابد که منجر به تهوع، سرگیجه و گیجی، یبوست، ضعف و بی‌حالی و مشکلات عضلانی می‌شوند.
  • کاهش سطح قند خون که می‌تواند منجر به احساس ضعف و بی‌حالی و از حال رفتن شود.
  • بزرگ شدن پستان‌ها و یا منقبض و چروکیده شدن بیضه‌ها در مردان

این یافته‌ها باعث می‌شود، بیش‌تر به‌جای شک به مشکلات کبدی، احتمال بسیار اختلال سیستم عصبی و یا غددی و هورمونی وجود داشته باشد و به دنبال بروز اینها، آزمایش‌های تشخیصی بیش‌تری مورد نیاز است.

آزمایش‌های تشخیصی دقیق‌تر سرطان کبد:

اگر شما علائم و یا یافته‌های مربوط به سرطان کبد دارید و یا به هر دلیلی به سرطان کبد مشکوک شده باشید، پزشکتان یک یا تعداد بیش‌تری آزمایش برای پیدا کردن دقیق‌تر بیماریتان درخواست می‌کند. این آزمایش‌ها شامل:

آزمایش‌های تصویربرداری:

در این آزمایش‌ها، با استفاده از امواج و اشعه x، امواج مغناطیسی و یا رادیویی، تصاویری از اعضای داخلی بدن تهیه می‌شوند. این آزمایش‌ها، به دلایل مختلف مثل پیدا کردن غده‌ و مشخص کردن سرطانی بودن یا نبودن آن، فهمیدن میزان انتشار سرطان و یافتن میزان اثربخشی درمان به‌کار برده می‌شوند.

۱٫ سونوگرافی:

این آزمایش، برای پیدا کردن غده‌های داخل کبد استفاده می‌شود. در این روش از امواج صوتی برای تهیه تصاویری از داخل بدن استفاده می‌شود. اکثر افراد این روش را به دلیل استفاده گسترده آن برای بررسی جنین در طی دوران بارداری می‌شناسند. الگوهای مختلف انعکاس و اکو، می‌توانند وجود غده‌ و در بعضی موارد حتی نوع آن را هم مشخص کنند. این یک روش تشخیصی ساده است. شما روی یک سطح مسطح دراز می‌کشید، سپس یک نوع ابزار از روی سطحی از بدن که قرار است تحت بررسی قرار گیرد، عبور داده می‌شود.

۲٫ سی.تی.اسکن:

در این روش ازامواج x برای تهیه تصاویر از بدن استفاده می‌شود. سپس این تصاویر در کنار هم قرار داده می‌شوند. تا تصاویری از برش‌ها و قسمت‌های مختلف بدن که قرار است مورد بررسی قرار گیرد، ارائه شود. سی.تی.اسکن، قادر است اطلاعات دقیقی در مورد سایز، شکل و محل غده‌ داخل کبد یا قسمت دیگر بدن مثلاً شکم ارائه دهد. در طی این روش، برای مشخص کردن بهتر محدوده ارگان‌های داخلی، تحت تزریق ماده حاجب قرار می‌گیرید.

سپس برای ۱۵ تا ۳۰ دقیقه به حالت دراز کشیده باقی بمانید تا تصاویر تهیه و کامل شوند.

۳٫ MRI (ام ـ آر ـ آی) (Magnetic Resonance Imaging):

در این روش از امواج رادیویی و مغناطیسی قوی به‌جای اشعه x برای تهیه تصاویر استفاده می‌شود. یک کامپیوتر، الگوهای مختلف امواج رادیویی را به تصاویر با جزئیات بالا از قسمت‌های مختلف بدن، تبدیل می‌کند. اسکن ام. آر. آی، برای بررسی و مشاهده سرطان‌های کبد بسیار مفیدند و می‌تواند گاهی سرطان و بدخیمی‌ را از یک توده خوش‌خیم افتراق دهد. انجام MRI زمان بیش‌تری نسبت به سی.تی.اسکن طول می‌کشد و برای انجام آن لازم است که در یک دستگاه لوله‌ای شکل قرار گیرید.

۴٫ آنژیوگرافی:

یک روش استفاده از اشعه x برای بررسی عروق خونی است. در این روش قبل دریافت اشعه x، به بیمار باید ماده حاجب داخل شریانی تزریق شود. ماده حاجب قادر است، محدوده عروق خونی را در تصاویر مشخص کند و نشان دهد کدام یک از عروق، خونرسانی و تغذیه خونی توده سرطانی کبد را برعهده دارند. این روش به جراحان کمک می‌کند تصمیم بگیرند که آیا توده سرطانی قابل برداشت است و نیز بهترین روش جراحی در صورت لزوم کدام است. این روش می‌تواند ناخوشایند و ناراحت‌کننده باشد، چون برای انجام آن لازم است یک لوله بسیار نازک و باریک (کاتتر) از طریق کشاله ران به دخل شریان کبد هدایت شود. قبل از این اقدام، از داروهای بی‌حسی برای بی‌حس کردن محل استفاده می‌شود.

۵٫ لاپاروسکوپی:

در این روش، پزشک با استفاده از یک لوله باریک و مجهز به منبع نور کوچک، به بررسی و مشاهده کبد و سایر ارگان‌های داخل شکم می‌پردازد. این لوله از راه یک برش جراحی بسیار کوچک، در قدام شکم وارد و جاسازی می‌شود. این روش به پزشکان کمک می‌کنند که تشخیص دهند نیاز به جراحی وجود دارد یا سایر روش‌های درمانی قابل انجامند. همچنین از طریق ابزارهای کوچکی که از راه لوله وارد می‌شوند، می‌توان نمونه‌های کوچک بیوپسی برای بررسی زیر میکروسکوپ تهیه کرد. برای انجام این روش، بیمار تحت بی‌حسی و بیهوشی قرار می‌گیرد.

۶٫ بیوپسی:

بهترین و قطعی‌ترین روش تشخیص وجود سرطان، نمونه‌گیری از غده‌ و بررسی میکروسکوپی است. روش‌های مختلفی برای نمونه‌گیری و تهیه بیوپسی وجود دارد. برای انجام این روش، پوست محلی که قرار است تحت بیوپسی قرار گیرد، بی‌حس می‌شود. نمونه‌های بیوپسی را می‌توان حین لاپاروسکوپی و زمانی‌که پزشک در حال مشاهده و بررسی سطح کبد است، تهیه کرد. به این صورت که پزشک حین مشاهده کبد و سایر اعضا، در صورت مشاهده نواحی با ظاهر غیرعادی و یا مورد مشکوک، از آن قسمت‌ها بیوپسی تهیه می‌کند.

۷٫ آزمایش‌های خونی:

این آزمایش‌ها، برای سنجش سطوح ماده AFP یا آلفافیتوپروتئین (alpha-fetoprotein) استفاده می‌شود. سطوح این پروتئین در افراد مبتلا به سرطان کبد، اغلب افزایش یافته است. پزشکان از این روش می‌توانند، برای مقایسه سطح AFP قبل و بعد درمان و فهمیدن تأثیر درمان استفاده کنند. (انتظار می‌رود به دنبال درمان، سطوح AFP کاهش یابد) سایر آزمایش‌های خونی می‌توانند به پزشکان کمک کنند که مشخص شود، سایر قسمت‌های کبد که سرطانی نشده و نیز سایر ارگان‌های بدن چگونه کار می‌کنند. این اطلاعات می‌توانند به پزشکتان کمک کند تا بفهمد آیا جراحی انتخاب مناسبی برای شماست یا خیر.

مرحله‌بندی سرطان (بعد انجام آزمایش‌های تشخیصی):

مرحله‌بندی، فرآیند شناسایی میزان انتشار سرطان است. مرحله سرطان، مهمترین عامل برای تصمیم‌گیری درمانی است. تمام پزشکان از یک روش واحد برای مرحله‌بندی سرطان استفاده نمی‌کنند. شایع‌ترین روش مرحله‌بندی سیستم TNM است که در آن مراحل با اعداد لاتین از ۱ تا ۴ مشخص می‌شوند. مرحله ۳ خودش به دو زیر گروه A و B و C هم تقسیم می‌شود. در اکثر موارد، هر چه عدد کوچکتر باشد، نشانه انتشار کم‌تر سرطان است و عدد بزرگتر مثل مرحله ۴، نشانه بیماری وسرطان جدی است.

برای مقاصد درمانی، پزشکان اغلب سرطان‌های کبد را بر اساس امکان برداشت کامل آنها از طریق جراحی و یا عدم امکان این کار تقسیم می‌کنند. قابل برداشت (Resectable)، یک اصطلاح پزشکی است و به این معنی است که توده سرطان را می‌توان از طریق جراحی خارج کرد. به‌عنوان مثال، اگر سرطان در مراحل اولیه باشد و یا قسمت غیرسرطانی که تحت تأثیر سرطان قرار نگرفته، سالم باشد، احتمالاً شما به‌وسیله جراحی درمان می‌شوید. پزشکان اغلب به این نوع سرطان (قابل برداشت موضعی) (Localized Resectable) می‌گویند.

گاهی اوقات، به دلایل مختلف، سرطان، توسط روش‌های جراحی قابل برداشت نیست. به این نوع سرطان‌ها، غیر قابل برداشت یا (unresectable) گفته می‌شود.

به سرطان‌هایی که در اکثر قسمت‌های کبد پخش شده‌اند و یا حتی به سایر ارگان‌های بدن انتشار یافته‌اند، سرطان‌های «پیشرفته» گفته می‌شود. از آنجایی که علائم سرطان کبد معمولاً تا زمانی‌که بیماری پیشرفته نشده، ظاهر نمی‌شود، تنها تعداد کمی‌ از سرطان‌های کبدی در مراحل اولیه قابل تشخیص‌اند و می‌توان از طریق جراحی آنها را خارج و درمان کرد. به دلیل اینکه، مبتلایان به سرطان کبد، غالباً مبتلا به سیروز کبدی هم هستند، پزشکان در حین درمان سرطان می‌خواهند نوع سیروز و میزان جدی بودن آن را هم مشخص کنند. آنها از روش‌هایی برای اندازه‌گیری مواد مختلف در خون، مایع در شکم و بررسی عملکرد مغزی استفاده می‌کنند.

درمان:

چگونه سرطان کبد درمان می‌شود؟

اطلاعات درمانی در این راهنما، نمی‌تواند جایگزین درمان و قضاوت سیستم درمانی شما شود و تنها برای کمک به شما و خانواده‌تان برای کسب اطلاعاتی در مورد بیماری و توانایی تصمیم‌گیری با پزشکتان است. پزشک شما می‌تواند دلایلی برای پیشنهاد روش درمانی متفاوت با این راه‌حل‌های کلی داشته باشد.

بعد از شناسایی و مرحله‌بندی سرطان کبد، پزشکتان یک یا چندین روش درمانی را به شما پیشنهاد می‌کند. انتخاب روش درمانی یک تصمیم بزرگ است. در زمان تصمیم برای انتخاب نوع درمان، توجه به مرحله و میزان گسترش سرطان بسیار مهم است. ولی علاوه بر آن سن، شرایط سلامت عمومی ‌و ترجیحات شخصی هم باید مد نظر قرار گیرند. حتی داشتن یک انتخاب دوم هم می‌تواند کمک کننده باشد.

مشورت با فردی که در زمینه سرطان کبد تجربه کافی دارد می‌تواند به شما اطلاعات بیش‌تری ارائه دهد و کمک کند که اطمینان بیش‌تری در مورد روش درمانی انتخابیتان پیدا کنید.

جراحی:

امروزه، جراحی تنها یک راه احتمالی برای درمان سرطان است. جراحی هم برای برداشت توده و هم برای پیوند کبد انجام می‌شود. اگر تمام توده سرطانی که جراح در حین جراحی مشاهده می‌کند برداشته شود، شما بهترین پیش آگهی را برای بقا خواهید داشت. ولی اغلب برداشت کامل اکثر توده‌های سرطانی امکان‌پذیر نیست. اکثراً سرطان بزرگ بوده و در قسمت‌های متعدد کبد قابل مشاهده است و یا به خارج از کبد انتشار یافته است. همچنین اکثر مبتلایان به سیروز، کبد سالم به اندازه کافی ندارند که امکان جراحی برایشان فراهم باشد.

عوارض جانبی و ریسک فاکتورها و خطرات جراحی:

افراد مبتلا به سرطان کبد، اغلب دچار آسیب به سایر قسمت‌های کبدشان هستند. پزشکان باید بتوانند مقدار کافی از کبد را که سرطانی شده بردارند و نیز باید مقدار کافی از کبد برای حفظ عملکرد طبیعیش باقی بماند. خونریزی بعد جراحی، بزرگترین نگرانی است. کبد به‌طور طبیعی قادر است فاکتورهای انعقادی و موادی که کمک می‌کنند که خون لخته شود تولید می‌کند. آسیب به کبد (هم قبل جراحی و هم در طی جراحی) می‌تواند عوارض خونریزی را تشدید کند. نگرانی دیگر این است که چون توده باقیمانده کبد بعد جراحی، اغلب حاوی بیماری و آسیب‌های آن است، می‌تواند منجر به بروز مجدد سرطان شود. در نتیجه گاهی اوقات یک سرطانکبد جدید می‌تواند به صورت تأخیری ایجاد شود.

پیوند کبد:

پیوند کبد، یک انتخاب برای افراد با سرطان‌های کبد کوچک است. امروزه این روش برای افرادی با تعداد کمی ‌غده‌ که به‌طور کامل قابل برداشت نیستند (هم به دلیل محل و وضعیت قرارگیری غده‌ها و هم به دلیل اینکه احتمالاً بافت کبدی سالم زیادی باقی نمانده) حفظ می‌شود.

تعداد زیادی کبد برای مبتلایان به سرطان کبد وجود ندارد چون آنها اکثراً برای بیماری‌های قابل درمان‌تر مصرف می‌شوند و بیماران اکثراً باید مدت بسیار طولانی برای یافتن کبد منتظر بمانند. به همین دلیل بیش‌تر پزشکان، ابتدا یک برداشت و جراحی محدود را توصیه می‌کنند تا سپس در صورت بازگشت سرطان، پیوند صورت گیرد. افزایش آگاهی نسبت به اهدای اعضا، یک هدف اساسی برای پیشرفت سلامت عمومی ‌است که می‌تواند باعث شود این روش درمانی برای تعداد بیش‌تری افراد مبتلا به سرطان کبد یا سایر بیماری‌های جدی کبدی، قابل دسترس شود.

یک روش درمانی دیگر که در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است، اهدای قسمتی از کبد از خویشاوندان نزدیک فرد بیمار است. این روش عملی است ولی عوارض ناشی از پیوند همچنان نگران کننده‌اند.

خطرات و عوارض جانبی احتمالی پیوند کبد:

افرادی که تحت پیوند کبد قرار می‌گیرند باید داروهایی برای سرکوب سیستم ایمنی و جلوگیری از رد شدن عضو جدید توسط بدن دریافت کنند. این داروها عوارض و خطرات خاص خود از جمله افزایش احتمال ابتلا به عفونت‌ای جدی دارند. بعضی از این داروها همچنین عوارض دیگر روی سلامتی فرد ایجاد می‌کنند.

انتظار می‌رود پیشرفت‌های پزشکی در آینده، احتمال رد پیوند و عوارض جانبی سخت آن را کاهش دهد.

آمبولیزاسیون و حذف غده‌:

این روش به‌صورت درمان موضعی است که بدون خروج و برداشتن غده‌، آن را تخریب می‌کند. روش‌های مخلتفی برای این کار وجود دارد. این درمان‌ها معمولاً در بیمارانی که غده‌های کم و کوچکی که قابل برداشت با جراحی نیستند دارند، عملی است. این روش‌ها به معنی درمان سرطان نیستند بلکه کمک می‌کنند که افراد مدت طولانی‌تری زندگی کنند. آمبولیزه کردن هم یک روش درمانی دیگر برای غده‌های غیرقابل جراحی است. در این روش ماده‌ای داخل شریان تغذیه‌کننده غده‌ قرار داده می‌شود. این ماده، جریان خون را مسدود کرده و رشد غده‌ را بسیار دشوار می‌کند. آمبولیزاسیون + شیمی‌درمانی، شامل ترکیب دو روش شیمی‌درمانی و آمبولیزاسیون است. مطالعات همچنان ادامه دارند تا مشخص شود آیا این روش ترکیبی بهتر و مؤثرتر از آمبولیزه کردن به‌تنهایی است. رادیو آمبولیزاسیون، ترکیب آمبولیزاسیون و رادیوتراپی است. در این روش مواد رادیواکتیو کمی‌ به داخل شریان تغذیه‌کننده کبد تزریق می‌شود. این روش، این امکان را فراهم می‌کند تا مقادیر کم اشعه تنها روی محل‌های غده اثر بگذارند. این روش‌ها هنوز هم جدید هستند و مورد بررسی‌اند.

رادیوتراپی:

این روش به‌صورت استفاده از امواج بسیار پرانرژی مثل اشعه x برای کشتن و یا خرد کردن سلول‌های سرطانی است. رادیوتراپی از منبع خارجی، امواج رادیویی را از خارج بدن به توده سرطانی می‌رساند. سلول‌های سرطان کبد توسط رادیوتراپی قابل از بین رفتن هستند. ولی از این روش نمی‌توان در مقادیر بسیار بالا استفاده کرد. چون علاوه بر از بین بردن سلول‌های سرطانی، سلول‌های طبیعی را هم از بین می‌برد. از این روش رادیوتراپی اغلب برای کوچک کردن غده‌ کبد و یا تسکین علائم سرطان مثل درد استفاده می‌کنند. ولی این روش نمی‌تواند سرطان کبد را درمان کند و یا به افراد کمک کند که مدت طولانی‌تری زندگی کنند. رادیوتراپی سه‌بعدی، یک روش جدیدتر رادیوتراپی از منبع خارجی است که در آن از طریق یک کامپیوتر، محل دقیق غده‌ را مشخص می‌کنند. این کار آسیب به سلول‌های طبیعی را به حداقل رسانده و این امکان را ایجاد می‌کند که از دوزهای بالاتری استفاده شود. اگر امکان این روش وجود داشته باشد، معمولاً بر سایر روش‌های رادیوتراپی برتری دارد.

عوارض جانبی محتمل رادیوتراپی:

این عوارض شامل مشکلات پوستی مشابه آفتاب سوختگی در محل ورود اشعه به بدن، تهوع، استفراغ، ضعف و خستگی می‌باشد. اغلب این علائم با بهبود بیماری از بین می‌روند. رادیوتراپی همچنین می‌تواند باعث تشدید عوارض شیمی‌درمانی شود.

هدف‌درمانی:

افزایش اطلاعات در مورد تغییرات سلولی که منجر به ایجاد سرطان می‌شود، باعث شده که بهتر بتوان داروهایی که قادرند به‌صورت خیلی اختصاصی روی این تغییرات اثر کنند، شناسایی شوند. این داروهای هدفمند مشابه داروهای استاندارد شیمی‌درمانی عمل نمی‌کنند. آنها اغلب عوارض جانبی متفاوت و کم‌تری نسبت به داروهای استاندارد دارند. مشابه داروهای شیمی‌درمانی، اینها هم وارد جریان خون شده و در بدن انتشار می‌یابند. در نتیجه می‌توانند حتی روی سرطان‌هایی که به اعضای دوردست انتشار یافته‌اند هم مؤثر باشند. به دلیل عدم پاسخدهی و اثرگذاری مناسب شیمی‌درمانی روی اکثر مبتلایان به سرطان کبد، پزشکان روش‌های آزمایشی جدیدی برای بررسی و استفاده از این هدف درمانی‌ها شروع کرده‌اند.

شیمی‌درمانی:

این روش به‌صورت استفاده از داروهایی برای کشتن سلول‌های سرطانی است. معمولاً داروها به‌صورت داخل وریدی یا خوراکی تجویز می‌شوند. در زمان ورود دارو به خون، در بدن انتشار می‌یابند و منجر می‌شوند روی سرطان‌های منتشر و متاستاتیک هم مؤثر باشند. سرطان کبد به اکثر داروهای شیمی‌درمانی پاسخ خوبی نمی‌دهد. داروهایی که بهترین تأثیر را روی این سرطان داشتند، دوکسوروبیسین، ۵- فلوئورو اوراسیل و سیس پلاتین می‌باشند. ولی اکثر مطالعات نشان نداده‌اند که شیمی‌درمانی می‌تواند به بیماران مبتلا به سرطان کبد کمک کند که مدت طولانی‌تری زنده بماند.

عوارض جانبی محتمل شیمی‌درمانی:

  • زخم‌های دهانی
  • از دست دادن اشتها
  • ریزش مو
  • تهوع و استفراغ
  • افزایش ریسک ابتلا به عفونت (در نتیجه کاهش تعداد گلبول‌های سفید)
  • خونریزی و کبودی آسان (در نتیجه کاهش تعداد پلاکت)
  • ضعف و خستگی و تنگی تنفس (در نتیجه کاهش تعداد گلبول قرمز)

اکثر عوارض جانبی با اتمام درمان از بین می‌روند. در صورت داشتن این عوارض جانبی حتماً به پزشکتان اطلاع دهید.

میزان بقای ناشی از سرطان کبد:

تنها تعداد بسیار معدودی از سرطان کبد در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شوند و توسط جراحی قابل برداشتند.

میزان بقای ۵ ساله بیماران با سرطان قابل برداشت در مراحل اولیه حدود ۳۰ تا ۶۰ درصد است. این درصد برای موارد پیشرفته و یا شدیدتر بیماری کاهش می‌یابد. میزان بقای ۵ ساله، به درصدی از بیماران که حداقل ۵ سال بعد تشخیص سرطانشان زنده می‌مانند، اطلاق می‌شود. این میزان برای توصیف یک روش استاندارد توضیح پروگنوز و پیش‌آگهی بیماری کاربرد دارد. مسلماً تعدادی از افراد بیش‌تر از ۵ سال عمر می‌کنند. میزان بقای ۵ ساله برای افراد با سرطان که به‌طور وسیع به خارج از کبد و یا اعضای دوردست انتشار یافته کم‌تر از ۵ سال بوده و میزان متوسط بقا اغلب حدود چندین ماه تخمین زده می‌شود. میزان بقای ۵ ساله برای سرطانکبد معمولاً کم‌تر از ۱۰ درصد است. یک دلیل عمده برای این میزان بقای پایین این است که اکثر مبتلایان به سرطان کبد، علاوه بر سرطان مشکلات دیگری مثل سیروز کبدی هم دارند که به خودی خود کشنده‌اند.

هر فردی متفاوت است:

باید در نظر داشت، با وجودی که اعداد و ارقام یک تصویر کلی ارائه می‌دهند، وضعیت هر فردی کاملاً منحصر به فرد است و آمار نمی‌تواند به‌طور قطع تعیین کند که در شرایط شما چه اتفاقی خواهد افتاد. در صورت داشتن سؤال در مورد شانس درمان و یا مدت زمان عمرتان از پزشکتان سؤال کنید.

کارآزمایی‌های بالینی:

ممکن است از زمانی‌که به شما گفته می‌شود که مبتلا به سرطان هستید مجبور شوید تصمیمات مهمی‌ بگیرید. یکی از مهمترین این تصمیمات، انتخاب بهترین روش درمانی است. ممکن است در مورد انجام کارآزمایی بالینی در شرایط خودتان شنیده باشید. این مطالعات کارآزمایی بالینی، مطالعات تحقیقاتی کنترل شده‌ای هستند که در مورد بیمارانی که برای انجام آن داوطلب می‌شوند، صورت می‌گیرد. آنها برای پیدا کردن روش‌های درمانی مناسب و جدیدتر به‌کار می‌روند.

اگر تمایل به شرکت در این کارآزمایی‌های بالینی دارید با پزشکتان مشورت کنید. کارآزمایی بالینی، یک روش برای بررسی و مطالعه دقیق‌تر روی هر بیماری است و به پزشکان کمک می‌کنند که در مورد روش‌های بهتر درمان سرطان بیش‌تر بیاموزند.

درمان جبرانی یا مکمل و جایگزین:

وقتی مبتلا به سرطان می‌شوید تمایل دارید در مورد راه‌هایی برای درمان بیماری، تسکین علائمتان که پزشک به آنها اشاره نکرده یاد بگیرید. در این میان هر فردی از دوستان، خانواده، گروه‌های اینترنتی پیشنهاداتی به شما می‌کنند که ممکن است کمک‌کننده باشد. این روش‌ها شامل استفاده از ویتامین‌ها، داروهای گیاهی، رژیم‌های غذایی خاص و یا سایر روش‌ها از جمله طب سوزنی یا ماساژ است. درمان‌های مکمل یا جبرانی درمان‌هایی هستند که همراه روش درمانی طبیعی شما استفاده می‌شود و درمان جایگزین، به‌جای درمان پزشکی شما انجام می‌گیرد.

روش‌های جبرانی و مکمل:

بیش‌تر این روش‌ها به‌عنوان درمان بیماری پیشنهاد نمی‌شوند و اکثراً برای کمک به بیمار است تا احساس بهتری داشته باشد. مثال‌هایی از روش‌هایی که همراه درمان عادی به‌کار می‌روند شامل داروهای کاهنده استرس، طب سوزنی برای تسکین درد، چای نعناع برای تسکین حالت تهوع می‌باشند. بعضی از این روش‌های جبرانی کمک کننده‌اند ولی بعضی دیگر مورد بررسی قرار نگرفته‌اند و شاید حتی مضر باشند.

روش‌های جایگزین:

این روش‌ها می‌توانند به‌عنوان درمان سرطان پیشنهاد شوند. این درمان‌ها در کارآزمایی بالینی، ایمن و مؤثر شناسایی نشده‌اند. بعضی از آنها حتی می‌توانند مضر باشند و یا عوارض تهدیدکننده زندگی ایجاد کنند. ولی در اکثر موارد بیش‌ترین خطر آنها، از دست دادن شانس استفاده از روش‌های درمانی استاندارد است. تأخیر یا ترک دریافت درمان‌های پزشکی، به سرطان زمان بیش‌تری برای رشد می‌دهد و باعث می‌شود روش‌های درمانی کم‌تر اثربخش باشند.

اطلاعات بیش‌تر:

فهمیدن این موضوع که چرا مبتلایان به سرطان بیش‌تر به روش‌های جایگزین فکر می‌کنند آسان است. آنها می‌خواهند هر کاری که می‌توانند برای مقابله باسرطانشان انجام دهند و ایده درمان بدون هیچ عارضه جانبی بسیار جالب به‌نظر می‌رسد. گاهی اوقات انجام و تحمل بعضی روش‌های درمانی مثل شیمی‌درمانی بسیار سخت است و یا فرد دیگر به درمان پاسخ نمی‌دهد. ولی واقعیت این است که اکثر این روش‌های جایگزین هنوز مورد بررسی و آزمایش از نظر درمان سرطانقرار نگرفته‌اند و مشخص نشده که آیا می‌توانند در درمان سرطان مؤثر باشند یا خیر. برای استفاده از اینها به ۳ علامت هشداردهنده و خطر باید توجه کرد:

۱٫ آیا روش جایگزین، به‌عنوان روشی برای بهبود تقریباً تمام انواع یا اکثر انواع سرطان است.

۲٫ آیا به شما گفته شده که باید درمان اصلی سرطان خود را متوقف کنید؟

۳٫ آیا روش درمانی، محرمانه بوده و نیازمند این است افراد خاص را ببینید و یا به کشورهای دیگری سفر کنید؟ در صورتی‌که پاسخ به هر کدام از اینها مثبت بود، بهتر است این نوع درمان را قبول نکنید.

انتخاب با خود شماست:

تصمیم در مورد نحوه درمان و کنترل سرطانتان همیشه به خودتان بستگی دارد. اگر تمایل به استفاده از یک روش درمانی غیر استاندارد دارید، تا حد امکان در مورد این روش اطلاعات کسب کنید و با پزشکتان هم در مورد انجام آن مشورت کنید. با داشتن اطلاعات مناسب و حمایت مناسب سیستم درمانیتان، می‌توانید از این روش‌ها به خوبی استفاده کنید و تا حد امکان عوارض جانبی زیان‌آور آن را تجربه نکنید.

سؤالاتی که می‌توانم از پزشکم بپرسم کدامند؟

همزمان با کنار آمدن با سرطان و درمان آن، ممکن است نیاز به یک مشاوره صادقانه و صحبت باز با پزشکتان داشته باشید. باید هر سؤالی که برایتان مطرح می‌شود را بپرسید. در زیر بعضی سؤالات احتمالی و مهم ذکر شده اند.

  • لطفاً نام دقیق نوع سرطان مرا بنویسید.
  • مرحله سرطان من کدام است؟ این مرحله برای سرطان من چه معنایی دارد؟
  • آیا سرطان به خارج از کبدم انتشار یافته است؟
  • آیا سرطان من قابل برداشت با عمل جراحی است؟
  • وضعیت عملکردی کبدم چطور است؟
  • من چه انتخاب‌های درمانی دارم؟
  • شما چه توصیه ای دارید و دلیل آن را توضیح دهید؟
  • هدف درمان من چیست؟
  • مدت زمان درمان چقدر است؟ شامل چه مواردی است؟ و درمان در کجا باید صورت گیرد؟
  • چقدر احتمال دارد که سرطان من با روش‌های درمانی پیشنهادی شما مجدداً بازگردد و عود کند؟
  • درمان چگونه روی زندگی روزمره‌ام اثر می‌گذارد؟
  • برای آماده شدن جهت درمان چه اقداماتی لازم است؟
  • در صورت عدم پاسخدهی به درمان یا بازگشت مجدد بیماری چه باید کرد؟
  • بعد از درمان، چه نوع پیگیری و چک آپ باید صورت گیرد؟
  • شانس زنده ماندن من بر اساس نوع سرطانم چگونه است؟

بعد از درمان:

تکمیل درمان می‌تواند استرس‌آور و پر از اضطراب باشد. شما با تکمیل درمان تسکین می‌یابید و بسیار سخت است که نگران عود و بازگشت سرطان باشیم. این یک نگرانی مشترک در بین تمام مبتلایان سرطان است. مدت زمانی طول می‌کشد تا نسبت به بهودی خود اطمینان پیدا کنید و نگرانی‌هایتان تا حدی تسکین یابند.

پیگیری و مراقبت:

بعد از خاتمه درمان، بسیار مهم است که جلسات پیگیری و پی‌جویی را به‌دقت رعایت کنید. در طی این دیدارها، پزشکتان در مورد علائم بیماری از شما سؤال می‌کند، معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و درخواست آزمایش‌های آزمایشگاهی و تصویربرداری مثل سی.تی.اسکن و ام. آر. آی می‌کند. پیگیری برای چک کردن و بررسی عود و بازگشت سرطان، یا انتشار و متاستاز آن، بررسی درمان و عوارض جانبی آن بسیار لازم است. اکنون زمانی است که هر سؤالی که می‌خواهید از تیم پزشکیتان بپرسید و در مورد نگرانی‌هایتان صحبت کنید. در صورتی‌که تحت درمان برداشت جراحی و یا پیوند کبد قرار گرفته‌اید، اکثر پزشکان پیگیری همراه با انجام تصویربرداری و آزمایش‌های خونی را هر ۳ تا ۶ ماه یکبار در دو سال اول بیماری و سپس هر ۶ تا ۱۲ ماه یکبار، در نظر دارند. تقریباً تمام روش‌های درمانی عوارض جانبی خود را دارند. بعضی از این عوارض چندین هفته تا چندین ماه ادامه دارند و بعضی دیگر می‌توانند دائمی ‌باشند. در صورت داشتن هر نوع علامت بالینی یا عارضه جانبی باید حتماً به پزشکتان اطلاع دهید تا بتواند آنها را کنترل کند.

درمان ضد ویروس:

در صورت داشتن هپاتیت B یا C، ممکن است پزشکتان لازم بداند که برای کنترل عفونت، تحت درمان دارویی قرار گیرید.

مراجعه به یک پزشک جدید:

گاهی اوقات بعد تشخیص و درمان سرطان، ممکن است دریابید که تمایل دارید به یک پزشک جدید مراجعه کنید. بسیار مهم است که اطلاعات بسیار دقیق و جزئی از تشخیص و درمان‌های قبلی بیماریتان در اختیار پزشک جدیدتان قرار دهید. حتماً مدارک زیر را همراه داشته باشید:

  • فتوکپی از گزارش پاتولوژی از نمونه بیوپسی یا جراحیتان
  • یک فتوکپی از شرح عمل جراحی، در صورتی‌که تحت عمل جراحی قرار گرفته‌اید.
  • در صورت بستری در بیمارستان، فتوکپی از خلاصه پرونده بیمارستان که هر پزشکی در زمان ترخیص بیمار از بیمارستان به او ارائه می‌دهد.
  • در صورتی‌که تحت درمان رادیوتراپی قرار گرفته‌اید، خلاصه‌ای از نوع و مقدار اشعه، زمان و محل درمان را در اختیار پزشک قرار دهید.
  • در صورتی‌که تحت شیمی‌درمانی یا هدف درمانی قرار گرفته‌اید، لیستی از داروها، دوز آنها و زمان مصرف آنها تهیه کنید.

تغییر شیوه زندگی که لازم است در حین و بعد درمان صورت گیرد:

ابتلا به سرطان و کنار آمدن با درمان، می‌تواند بسیار وقت‌گیر و پراضطراب باشد. ولی اکنون زمانی برای بازنگری زندگیتان به شیوه جدید است. ممکن است در مورد بهبود سلامتیتان در درازمدت فکر کنید.

تصمیمات سالم‌تر:

بهتر است قبل تشخیص سرطان، مراقب سلامتی خود باشید. آیا کارهایی انجام می‌دهید که سلامتیتان را به خطر می‌اندازند؟ مثل پرخوری، بی‌تحرکی شدید، سیگار کشیدن و …

اکنون زمانی برای مقصر دانستن خود و احساس گناه نیست. می‌توانید تغییراتی در زندگیتان ایجاد کنید که تأثیر مثبت بر کل زندگیتان داشته باشد که نه تنها احساس بهتری داشته باشید، بلکه سالم‌تر هم بمانید. می‌توانید با کار کردن روی مواردی که بیش‌ترین نگرانی در مورد آنها دارید شروع کنید.

رژیم غذایی و تغذیه:

داشتن رژیم غذایی مناسب برای هر فردی دغدغه است. این حالت در زمان ابتلا به سرطان، در حین و بعد درمان سخت‌تر هم می‌شود. یکی از بهترین اقدامات بعد تکمیل درمان، جایگزین کردن رژیم غذایی سالم است و شما از فواید درازمدت بعضی تغییرات ساده مثل افزایش تنوع غذاهای سالم مصرفی شگفت‌زده خواهید شد. سعی کنید روزانه حداقل ۵ واحد میوه و سبزیجات تازه، در رژیم غذاییتان قرار دهید. به‌جای شکر و آرد، تمام رده‌های غلات مصرف کنید. مصرف گوشت‌هایی که سرشار از چربی هستند را محدود کنید. مصرف گوشت فرآوری شده مثل سوسیس، کالباس و بیکن را متوقف و ترک کنید. سعی کنید داشتن برنامه ورزشی منظم را فراموش نکنید. ترکیب رژیم غذایی مناسب و ورزش منظم می‌تواند کمک کند که وزن مناسب خود را حفظ کنید و پرانرژی‌تر باشید.

استراحت، خستگی، کار و فعالیت ورزشی:

خستگی یک علامت بسیار شایع در مبتلایان به سرطان است و معمولاً یک نوع خستگی معمولی نیست. بلکه نوعی خستگی عمیق است که با استراحت برطرف نمی‌شود. در بعضی افراد این خستگی، تا مدت‌ها بعد اتمام درمان ادامه می‌یابد و می‌تواند آنها را از فعالیت‌های فیزیکی باز دارد. با این وجود، داشتن فعالیت بدنی، واقعاً می‌تواند به شما کمک کند که خستگیتان را کاهش دهید. در صورتی‌که احساس ضعف و بیماری می‌کنید و نیاز به استراحت در حین درمان دارید، بسیار عادی است که انتظار داشته باشید تناسب، توان، مقاومت بدنی و قدرت عضلانی تا حدی کاهش یابد. درمان فیزیکی می‌تواند به شما کمک کند که قدرت و محدوده حرکت عضلانی طبیعی خودتان را که به مقابله با خستگی و احساس افسردگی ناشی از خستگی کمک می‌کند، حفظ کنید. هر برنامه فعالیت فیزیکی باید با شرایط شما تطابق داشته باشد. با تیم درمانیتان قبل شروع برنامه ورزشی مشورت کنید. سپس سعی کنید یک همراه ورزشی پیدا کنید تا تنها نباشید. در صورتی‌که احساس خستگی شدید می‌کنید، باید حتماً بین استراحت و فعالیت فیزیکیتان تعادل برقرار کنید.

ورزش می‌تواند باعث بهبود سلامت فیزیکی و روحی، تناسب قلبی و عروقی، افزایش قدرت عضلانی، کاهش خستگی و اضطراب و افسردگی شود و موجب شود خوشحال‌تر شوید و احساس بهتری نسبت به خودتان داشته باشید. در درازمدت مشخص شده است که ورزش، نقش مهمی‌ در پیشگیری از بسیاری از انواع سرطاندارد. توصیه می‌شود که جوانان حداقل یک فعالیت فیزیکی، به مدت حداقل ۳۰ دقیقه در روز و ۵ روز یا بیش‌تر در هفته داشته باشید. کودکان و نوجوانان به داشتن حداقل یک ساعت فعالیت بدنی نشاط‌آور در روز، برای حداقل ۵ روز در هفته تشویق می‌شوند.

وضعیت سلامت عاطفی و احساسی:

با پایان درمان، ممکن است دچار اضطراب شوید. این حالت در بسیاری از افراد ایجاد می‌شود. ممکن است در مورد تأثیر سرطان روی خانواده، دوستان و شغلتان نگران باشید و حتی نیاز به بازنگری و تغییر در روابط عاطفیتان با شریک زندگیتان داشته باشید. بعضی اتفاقات غیرمنتظره مثل کاهش ویزیت‌های پزشکی به موازات بهبود حال عمومی‌و سلامتیتان که منجر به اضطراب می‌شود، وجود دارند. اکنون زمانی برای داشتن حمایت عاطفی و اجتماعی است. شما برای داشتن احساس قدرت و آرامش نیاز به سایرین دارید. ساپرت به شکل‌های مختلف خانواده، دوستان، گروه‌های حمایتی سرطان و حتی مشاوره‌های روانشناسی موجود است. ممکن است در این سیر سرطان بسیار احساس تنهایی کنید ولی باید بدانید که این اصلاً واقع‌بینانه و درست نیست که بخواهید تمام این مسیر را به تنهایی بگذرانید. همچنین خانواده و دوستانتان از اینکه آنها را در این موضوع دخالت نمی‌دهید، احساس ناراحتی خواهند کرد. به آنها و هر کسی که احساس می‌کنید می‌تواند کمک کند، اجازه دهید به شما نزدیک شود.

در صورتی‌که درمانتان دیگر مؤثر نباشد چه باید بکنید؟

وقتی فردی درمان‌های مختلف را انجام داده و سرطانش همچنان درمان نشده است، در طی زمان سرطان به تمام روش‌های درمانی مقاوم خواهد شد. در این زمان بسیار مهم است که فواید احتمالی یک روش درمانی جدید را در برابر عوارض جانبی آن مثل ویزیت‌های پزشکی و عوارض جانبی درمان با هم مقایسه کنید و بسنجید. این سخت‌ترین زمان برای مقابله با سرطان است. پزشکتان ممکن است درمان‌های جدیدی به شما پیشنهاد دهد ولی باید بدانید که در بعضی مواقع درمان‌های بیش‌تر به‌نظر نمی‌رسد که بتوانند سلامت شما و پیش آگهی درمان و بقایتان را بهبود بخشند. مهم نیست چه تصمیمی‌ می‌گیرید. بلکه آنچه مهم است این است که تا حد امکان آرام و راحت باشید. باید برای هر نوع علامت مثل درد، درمان بخواهید. به این نوع درمان، درمان تسکینی گفته می‌شود و کمک می‌کند علائمتان را تخفیف و تسکین دهد. ولی نباید انتظار داشته باشید بیماریتان را درمان کند. مهمترین هدف این نوع درمان، بهبود کیفیت زندگی است. گاهی اوقات، نیاز است که در بیمارستان بستری شوید تا مراقبت‌های بیش‌تری صورت گیرد. سرطانتان می‌تواند علائم و مشکلاتی ایجاد کند که نیاز به توجه و مراقبت و بستری دارد و این امکانات در بیمارستان بیش‌تر فراهم است و کمک می‌کند تا بتوانید به‌صورت متمرکز تحت درمان قرار گیرید و تا جایی که ممکن است بیش‌تر عمر کنید و احساس بهتری داشته باشید.

موارد جدید و تازه در تحقیقات سرطان کبد:

تحقیقات در زمینه سرطان کبد ادامه دارد و دانشمندان به دنبال یافتن عوامل ایجادکننده این سرطان، روش‌های پیشگیری و راه‌هایی برای پیشرفت و بهبود درمان هستند.

پیشگیری:

دانشمندان به دنبال راه‌هایی برای پیشگیری و درمان هپاتیت قبل ایجاد سرطان هستند و بررسی‌ها برای ساختن واکسن ضد هپاتیت C در حال انجامند. پیشرفت در زمینه درمان هپاتیت مزمن با داروهای تقویت‌کننده سیستم ایمنی چشمگیر بوده است. بعضی، معتقدند که واکسیناسیون و روش‌های درمانی جدیدتر و کاربردی‌تر برای درمان هپاتیت می‌تواند تقریباً از نیمی‌از موارد سرطان کبد، در دنیا، پیشگیری کند.

شناسایی زودرس (غربالگری) سرطان کبد در مراحل اولیه:

بعضی آزمایش‌های خونی تشخیصی در حال بررسی‌اند تا مشخص شود، آیا امکان تشخیص زودرس سرطان ریه با آنها میسر است. تاکنون مشخص نشده که هیچ‌کدام از این آزمایش‌ها، تأثیری بیش‌تر از آزمایش‌های تشخیص قبلی در تشخیص زودرس سرطان کبد داشته باشند.

درمان:

جراحی:

۱٫ اضافه کردن سایر درمان‌ها به روش جراحی:

روش‌های جدید در جراحی هم در زمینه برداشت سرطان و هم پیوند کبد، تحت بررسی است. به‌عنوان مثال، پزشکان به دنبال راه‌های جدید برای درمان و کوچک کردن سرطان قبل جراحی هستند. نتایج اولیه به‌نظر مناسب می‌آیند ولی تنها تعداد کمی‌از بیماران مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. یک موضوع دیگر شامل تجویز درمان بعد جراحی، در جهت کاهش احتمال و شانس بازگشت و عود مجدد سرطان است. نتایج این بررسی تاکنون بسیار متفاوت بوده‌اند و روی یک نتیجه واحد تأکید نمی‌کنند.
پزشکان همچنان به دنبال بررسی جراحی لاپاراسکوپیک برای درمان سرطان کبدند در این روش، برش‌های کوچکی ایجاد می‌شوند و پزشکان از ابزارهای بسیار باریک و بلند برای بررسی و مشاهده و تهیه برش از قسمت‌های سرطانی کبد استفاده می‌کنند. این روش، یک روش بررسی تحقیقاتی و غیرکاربردی در درمان سرطانکبد بوده است.

۲٫ بررسی احتمال بازگشت سرطان کبد بعد جراحی:

بعد جراحی، یکی از بیش‌ترین نگرانی‌ها، در زمینه عود و بازگشت سرطان است. دانستن احتمال بازگشت سرطان بعد جراحی، به پزشک ایده بهتری در مورد بهترین روش پیگیری، بررسی و پی‌جویی می‌دهد. ممکن است در آینده، به آنها کمک کند که بتوانند تصمیم بگیرند برای کاهش این احتمال چه کسی بهتر است تحت جراحی قرار بگیرد. محققین از طریق آزمایش روی سلول‌های نمونه جراحی، راهی برای حل این موضوع پیدا می‌کنند. آنها الگوی ژنتیکی سلول‌های نرمال کبدی مجاور غده‌ (نه خود سلول‌های غده‌‌ای) را بررسی کرده‌اند و توانسته‌اند تا حدی پیش‌بینی کنند که چه بیمارانی در احتمال بالاتری برای عود و بازگشت مجدد سرطان، قرار دارند. این یک یافته جدید است که برای تأیید شدن و قبل استفاده گسترده، نیاز به مطالعات بیش‌تری دارند.

رادیوتراپی:

روش‌های جدید دادن اشعه در سرطان کبد، تحت بررسی‌اند. محققین بر روی روش‌هایی برای تمرکز اشعه فقط بر روی سرطان در حال کار هستند که روی سلول‌های نرمال و سالم تأثیری نداشته باشد. یک حیطه مطالعه، شامل قرار دادن ماده رادیواکتیو در شریان خون رسانی‌ کننده کبد است که به این روش، رادیو آمبولیزاسیون گفته می‌شود. در این روش، دارو تنها و به‌طور مستقیم وارد غده‌ می‌شود. روش دیگر، استفاده از دانه‌های شیشه‌ای ماده رادیواکتیو است.

هدف‌درمانی:

داروهای جدیدی به‌وجود آمده‌اند که به روش‌های متفاوتی نسبت به داروهای شیمی‌درمانی عمل می‌کنند. این داروهای جدیدتر، قسمت‌های مشخصی از سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهد. عروق خونی غده‌، هدف داروهای جدیدتر است. غده‌های کبد برای رشد بیش از اندازه خودشان، به عروق خونی جدیدتری نیاز دارند. داروهای (nexavar) Sorafenib سورافنیب یا نکساوار، در درمان بعضی از انواع سرطان‌های کبدی که غیرقابل برداشتند، کاربرد دارد. این دارو از طریق مهار تشکیل عروق خونی جدید عمل می‌کند. سایر داروهایی که روی رشد عروق خونی جدید، تأثیر می‌گذارند، به‌عنوان درمان ضدسرطان استفاده می‌شوند.

بعضی از داروهای جدیدتر، هدف‌های متفاوتی دارند. به‌عنوان مثال، داروی erlotinib (ارلوتینیب) یا (Tarceva)، که پروتئینی به نام EGFR روی سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهد، تأثیرات مثبتی در افراد مبتلا به سرطان پیشرفته کبد داشته است. سایر داروهای مورد استفاده در هدف‌درمانی، تحت بررسی‌اند.

شیمی‌درمانی:

انواع جدید شیمی‌درمانی در ترکیب با سایر روش‌های درمانی، در کارآزمایی‌های بالینی تحت بررسی‌اند. تعداد کمی ‌از غده‌های کبد به شیمی‌درمانی پاسخ می‌دهند. اما هنوز مشخص نشده که شیمی‌درمانی بتواند به بیماران کمک کند، که عمر طولانی‌تری داشته باشند. داروهای جدیدتر شیمی‌درمانی مثل اگزالیپلاتین (Oxaliplatin)، Capecitabine، ژم سیتابین (gemcitabine) و (docetaxel) دستاکسل، امروزه برای درمان سرطان کبد، در کارآزمایی‌های بالینی تحت بررسی‌اند. یک روش دیگر تجویز ماده شیمی‌درمانی، تجویز مستقیم داخل شریان کبدی تغذیه‌کننده اصلی کبد، می‌باشد. سپس کبد طبیعی بیش‌تر داروی باقیمانده را قبل رسیدن به کل بدن، حذف می‌کند. با وجودی که مطالعات اولیه نشان داده‌اند که این روش می‌تواند تعدادی از غده‌ها را کوچک کند، هنوز تحقیقات بیش‌تری لازم است. به دلیل تهاجمی ‌بودن این روش و نیاز به تعبیه یک کاتتر یا لوله بسیار ظریف داخل شریان کبدی، در تمام افراد مفید و مناسب به‌نظر نمی‌رسد. این روشی است که بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان کبد، قادر به تحمل آن نیستند.

ژن‌درمانی:

محققین امروزه، اطلاعات بیش‌تری در مورد بسیاری از ژن‌های طبیعی که در روند سرطانی شدن، تغییر می‌کنند، پیدا کرده‌اند. آنها امیدوارند که بتوانند روش‌های درمانی برای جایگزین کردن DNA این سلول‌ها پیدا کنند. کارآزمایی‌های بالینی برای مطالعه روی این روش درمانی، عوارض جانبی و نتایج کوتاه و درازمدت آن، در حال انجامند.

 

ابتلا به هپاتیت یا سیروز بر خطرابتلا به سرطان کبد اولیه بزرگسالان تأثیر می‌گذارد.

به هر عاملی که احتمال ابتلای شما به بیماری را افزایش دهد عامل خطر می‌گویند. داشتن عامل خطر به این معنا نیست که شما به سرطان مبتلا خواهید شد. همچنین نداشتن این عوامل نیز بیانگر این موضوع نخواهد بود که شما هرگز به سرطان مبتلا نمی‌شوید. افرادی که فکر می‌کنند در معرض خطر هستند باید با پزشک خود صحبت کنند. این موارد عوامل خطر احتمالی برای سرطان کبد اولیه بزرگسالان هستند:

  • ابتلا به هپاتیت B  و/ یا هپاتیت C .
  • ابتلای یکی از بستگان نزدیک به هپاتیت و سرطان کبد
  • ابتلا به سیروز
  • مصرف غذاهای آلوده به آفلاتوکسین (سم ناشی از قارچی که در صورت عدم نگهداری مناسب مواد غذایی نظیر حبوبات و آجیل بر آنها رشد می کند).

از جمله علائم رایج سرطان کبد اولیه بزرگسالان می‌توان به وجود آمدن توده یا احساس درد در سمت راست بدن اشاره کرد.

این علائم بیماری به دلیل تورم کبد ایجاد می‌شوند. این علائم و علائم دیگر به دلیل سرطان کبد اولیه بزرگسالان یا مشکلات دیگر پزشکی به‌وجود می‌آیند. در صورت مشاهده هر یک از این مشکلات باید به پزشک مراجعه کرد:

  • توده سفت در سمت راست بدن، دقیقاً زیر قفسه سینه
  • احساس درد و ناراحتی در بخش فوقانی شکم در سمت راست
  • احساس درد در ناحیه کتف راست
  • کاهش بی‌دلیل وزن
  • زردی (زرد شدن پوست بدن و سفیدی چشم‌ها)
  • احساس خستگی غیر‌عادی
  • حالت تهوع
  • از دست دادن اشتها.

برای پیدا کردن و تشخیص سرطان کبد اولیه بزرگسالان از آزمایش‌های کبد و خون استفاده می‌کنند.

از این آزمایش‌ها و روش‌ها استفاده می‌کنند:

  • معاینه فیزیکی و اخذ پیشینه پزشکی بیمار: معاینه بدن برای بررسی علائم عمومی سلامت بدن از جمله بررسی وجود علائم بیماری نظیر وجود توده یا هر چیز دیگری که غیرعادی به‌نظر برسد. علاوه براین، سوابق وضعیت سلامتی بیمار و بیماری‌هایی را که در گذشته به آن مبتلا شده است و درمان‌هایی که قصد انجام آنها را دارد می‌گیرند.
  • آزمایش نشانگر سرمی تومور Serum tumor marker test: روشی که در طی آن نمونه‌ای از خون فرد را آزمایش می‌کنند تا حجم مواد خاصی را که اندام‌ها، بافت‌ها یا سلول‌های تومور در خون منتشر می‌کنند اندازه‌گیری شود. افزایش میزان وجود بعضی از مواد در خون نشان‌دهنده وجود انواع خاصی ازسرطان است. به این مواد نشانگر تومور (تومور مارکر) می‌گویند. وجود مقدار زیاد آلفا- فتو پروتئین (AFP) در خون بیانگر وجود سرطان کبد است. البته شرایط دیگر سرطانی و غیرسرطانی، از جمله سیروز و هپاتیت نیز سطح AFP را افزایش می‌دهند.
  • شمارش کامل سلول‌های خون (CBC): آزمایشی که در طی آن نمونه‌هایی از خون بیمار می‌گیرند و از لحاظ این موارد بررسی می‌کنند:
    • تعداد گلبول‌های سفید و گلبول‌های قرمز خون و پلاکت‌ها
    • مقدار هموگلوبین (پروتئین حامل اکسیژن) در گلبول‌های قرمز خون
    • تعیین بخشی از نمونه خون که از گلبول‌های قرمز خون تشکیل شده است.
  • لاپاروسکوپی (Laparoscopy): عمل جراحی برای مشاهده اندام‌های درون شکم جهت بررسی وجود نشانه‌های بیماری. دیواره شکم را شکاف‌های (برش‌های) کوچکی می‌دهند و لاپاروسکوپ (لوله باریک و دارای نور) را درون یکی از شکاف‌ها فرو می‌برند. از همین شکاف یا شکاف‌های دیگر ابزارهای دیگر را وارد بدن می‌کنند تا عمل‌هایی نظیر خارج کردن اندام‌ها یا برداشتن نمونه‌ای از بافت جهت نمونه‌برداری را انجام دهند.
  • نمونه‌برداری: خارج کردن بافت‌ها یا سلول‌ها جهت مشاهده میکروسکوپی (توسط آسیب‌شناس) و بررسی وجود علائم سرطان در آنها. نمونه را با استفاده از سوزن باریکی که در طی استفاده از اشعه ایکس یا سونوگرافی در کبد فرو برده‌اند، از بدن خارج می‌کنند. به این روش نمونه‌برداری با سوزن باریک ( fine-needle aspiration  biopsy : FNA ) می‌گویند. نمونه‌برداری در طی لاپاروسکوپی انجام می‌شود.
  • سی.تی.اسکن (سی.ِای.تی.اسکن) : روشی است که طی آن مجموعه‌ای از عکس‌های حاوی جزئیات از نواحی درونی بدن، از زاویه‌های مختلف تهیه می‌کنند. تصاویر را کامپیوتری که به‌دستگاه اشعه ایکس متصل است تولید می‌کند. برای وضوح بیش‌تر اندام‌هایا بافت‌ها در تصاویر، ماده حاجب خاصی را در رگ تزریق می‌کنند یا به بیمار می‌دهند تا قورت دهد. به این روش برش نگاری رایانه‌ای، برش نگاری رایانه‌ای شده یا برش نگاری محوری کامپیوتری شده نیز می‌گویند.
  • ام.آر.آی (MRI – تصویر‌برداری با تشدید مغناطیسی): روشی که درطی آن از آهنربا، امواج رادیویی و کامپیوتر برای تهیه مجموعه‌ای از عکس‌های حاوی جزئیات از نواحی درونی بدن استفاده می‌شود. به این روش تصویربرداری با تشدید مغناطیسی هسته‌ای (اِن.ِام.آر.آی) (NMRI) نیز می‌گویند.
  • معاینه سونوگرافی: روشی که در طی آن امواج صوتی با انرژی زیاد (سونوگرافی) به سمت اندام‌ها یا بافت‌های داخلی ارسال می‌کنند که از برخورد آنها با این بافت‌ها اکو (بازتاب‌)‌هایی تشکیل می‌شود. بازتاب‌ها تصویری از بافت بدن را تشکیل می‌دهند که سونوگرام نام دارد. می‌توان این تصویر را برای بررسی‌های بیش‌تر بعدی، چاپ کرد.

عوامل خاصی بر پیش‌آگهی بیماری (احتمال بهبود) و راه‌های درمانی اثر می‌گذارند.

  • پیش‌آگهی بیماری (احتمال بهبود) و راه‌های درمانی وابسته به این موارد هستند:
  • مرحله سرطان (اندازه تومور، تأثیر تومور بر تمام کبد یا تنها بخشی از آن، انتشار تومور به نواحی دیگر بدن)
  • چگونگی عملکرد کبد
  • وضعیت عمومی سلامتی بیمار از جمله بررسی ابتلای او به سیروز کبد

علاوه براین، پیش‌آگهی بیماری تحت تأثیر سطح آلفا- فتو پروتئین (AFP) نیز قرار می‌گیرد.

مراحل سرطان کبد اولیه بزرگسالان:

نکات کلیدی در این بخش:

  • پس از تشخیص سرطان کبد اولیه بزرگسالان آزمایش‌هایی انجام می‌دهند تا میزان انتشار سلول‌های سرطانی در کبد یا نواحی دیگر بدن مشخص شود.
  • سرطان در بدن به سه صورت منتشر می‌شود:
  • از این مراحل برای توصیف سرطان کبد اولیه بزرگسالان استفاده می‌کنند:
    • مرحلۀ یک
    • مرحلۀ دو
    • مرحلۀ سه
    • مرحلۀ چهار
  • علاوه براین، در سرطان کبد اولیه بزرگسالان مراحل براساس چگونگی درمان سرطان دسته‌بندی می‌شوند. سه گروه درمان وجود دارد:
    • قابل برداشت موضعی
    • غیرقابل برداشت پیشرفته محلی و موضعی
    • پیشرفته

پس از تشخیص سرطان کبد اولیه بزرگسالان، آزمایش‌هایی انجام می‌دهند تا میزان انتشار سلول‌های سرطانی در کبد یا نواحی دیگر بدن مشخص شود.

به روند شناسایی میزان انتشار سرطان در کبد یا نقاط دیگر بدن مرحله‌بندی می‌گویند. اطلاعات گردآوری شده در طی روند مرحله‌بندی مشخص‌کننده مرحلۀ بیماری است. آگاهی پیدا کردن از مرحلۀ سرطان برای برنامه‌ریزی درمان اهمیت زیادی دارد. از این آزمایش‌ها و روش‌ها در روند مرحله‌بندی استفاده می‌کنند:

  • عکس‌برداری سینه با اشعه ایکس: اشعه ایکس از اندام‌ها و استخوان‌های قفسه سینه. اشعه ایکس نوعی پرتو پر انرژی است که در بدن نفوذ نموده و پس از گذر از اندام‌ها تصویری از نواحی درونی بدن را بر فیلم حک می‌کند.
  • سی.تی.اسکن (سی.ِای.تی.اسکن) : روشی که در طی آن مجموعه‌ای از عکس‌های حاوی جزئیات از نواحی درونی بدن، از زاویه‌های مختلف تهیه می‌کنند. تصاویر را کامپیوتری که به‌دستگاه اشعه ایکس متصل است تولید می‌کنند. برای وضوح بیش‌تر اندام‌هایا بافت‌ها در تصاویر، ماده حاجب خاصی درون رگ تزریق می‌کنند یا می‌دهند بیمار قورت دهد. به این روش برش نگاری رایانه‌ای، برش نگاری رایانه‌ای یا برش نگاری محوری کامپیوتری شده نیز می‌گویند.
  • ام.آر.آی (تصویر‌برداری با تشدید مغناطیسی): روشی که در طی آن از آهنربا، امواج رادیویی و کامپیوتر برای تهیه مجموعه‌ای از عکس‌های حاوی جزئیات از نواحی درونی بدن استفاده می‌کنند. به این روش تصویربرداری تشدید مغناطیسی هسته‌ای (اِن.ِام.آر.آی) نیز می‌گویند.
  • اسکن استخوان: روشی برای بررسی وجود سلول‌هایی با سرعت تقسیم زیاد (نظیر سلول‌های سرطانی) درون استخوان. مقدار خیلی کمی ماده رادیو اکتیو درون رگ تزریق می‌کنند تا با جریان خون منتشر ‌شود. این مواد درون استخوان‌ها جمع می‌شوند و به وسیله اسکنر‌ها قابل شناسایی هستند.
  • سونوگرافی داپلر: نوعی از سونوگرافی که از اختلاف بین بازتاب (اکو)های سونوگرافی برای سنجش سرعت و جهت جریان خون استفاده می‌کند.

انتشار سرطان در بدن به سه صورت منتشر می‌شود.

سه راه انتشار سرطان در بدن به این شرح است:

  • از طریق بافت. سرطان به بافت‌های عادی اطراف حمله می‌کند.
  • از طریق سیستم لنفاوی. سرطان به سیستم لنفاوی حمله می‌کند و از طریق رگ‌های لنفاوی به نقاط دیگر بدن منتشر می‌شود.
  • از طریق خون. سرطان به رگ‌ها و مویرگ‌ها حمله می‌کند و از طریق خون به بخش‌های دیگر بدن منتقل می‌شود.

هنگامی‌که سلول‌های سرطانی از تومور اولیه (اصلی) جدا می‌شوند و از طریق خون یا لنف به نقاط دیگر بدن پراکنده می‌شوند تومور دیگری (تومور ثانویه) به‌وجود می‌آید. به این فرایند متاستاز می‌گویند. تومور ثانویه (متاستاتیک) از نوع سرطانِ تومور اولیه است. مثلاً در صورتی‌که سرطان پستان به استخوان‌ها منتشر شود، سلول‌های سرطانی در استخوان‌ها در حقیقت سلول‌های سرطان پستان هستند. در این حالت بیماری سرطان استخوان نیست، بلکه سرطان پستان متاستاتیک است.

از این مراحل برای توصیف سرطان کبد اولیه بزرگسالان استفاده می‌کنند:

مرحلۀ یک

در مرحلۀ یک تنها یک تومور وجود دارد و هنوز به رگ‌های خونی مجاور سرایت نکرده است.

نخود فرنگی، بادام‌زمینی، گردو و لیموترش نشان‌دهنده ابعاد تومور هستند.

مرحلۀ دو:

در مرحلۀ ۲ یکی از این حالت‌ها وجود دارد:

  • یک تومور که به رگ‌های خونی مجاور سرایت کرده است.
  • چندین تومور (بیش از یکی) که اندازه همه آنها کم‌تر از ۵ سانتی‌متر است.

مرحلۀ سه:

مرحلۀ سه به مرحلۀ ۳ اِی. (IIIA) ، مرحلۀ ۳ بی. (IIIB) و مرحلۀ ۳ سی. (IIIC) تقسیم می‌شود.

• در مرحلۀ IIIA. یکی از این حالت‌ها وجود دارد:

  • چندین تومور (بیش‌تر از یکی) با اندازه بزرگ‌تر از پنج سانتی‌متر وجود دارد.
  • یک تومور به یک شاخۀ (انشعابِ) اصلی رگ‌های خونی نزدیک کبد منتشر شده است.

• در مرحلۀ IIIB، یک یا چند تومور در اندازه‌های مختلف وجود دارند که یکی از این شرایط را دارند:

  • به یکی از اندام‌های مجاور غیر از کیسه صفرا منتشر شده‌اند.
  • وارد پوشش حفره صفاقی شده‌اند.

• در مرحلۀ IIIC ، سرطان به غدد لنفاوی مجاور منتشر شده است.

مرحلۀ چهار:

در مرحلۀ چهار سرطان به نواحی خارج از کبد نظیر استخوان‌ها یا ریه‌ها منتشر شده است. اندازه تومور متغیر و همچنین به رگ‌های خونی و/ یا غدد لنفاوی مجاور منتشر شده است.

علاوه براین، در سرطان کبد اولیه بزرگسالان مراحل براساس چگونگی درمان سرطان دسته‌بندی می‌شوند. سه روش درمان وجود دارد:

  • قابل برداشت موضعی

سرطان تنها در کبد مشاهده شده است، منتشر نشده و می‌توان آن را به‌طور کامل به‌وسیله جراحی خارج کرد.

  • غیرقابل برداشت پیشرفته محلی و موضعی:

سرطان تنها در کبد مشاهده شده و منتشر نشده است ولی نمی‌توان آن را به‌طور کامل به‌وسیله جراحی خارج کرد.

  • پیشرفته

سرطان در درون کبد یا به نواحی خارجی کبد مانند ریه و استخوان‌ها منتشر شده است.

سرطان کبد اولیه بزرگسالانِ عود کرده:

این سرطان کبد اولیه بزرگسالانِ عود کرده ، سرطانی است که پس از درمان عود کرده است (مجدداً به‌وجود آمده است.) سرطان ممکن است در کبد یا بخش‌های دیگر بدن مجدداً به‌وجود آید.

گزینه‌های درمانی در یک نگاه:

نکات کلیدی در این بخش:

  • چندین روش مختلف درمان برای بیماران مبتلا به سرطان کبد اولیه بزرگسالان وجود دارد.
  • از چهار روش متعارف درمان استفاده می‌کنند.
    • جراحی
    • پرتودرمانی
    • شیمی‌درمانی
    • تزریق اتانول از طریق پوست
  • در حال حاضر، روش‌های جدید درمان در پژوهش‌های بالینی آزمایش می‌شوند.
    • درمان با حرارت بالا
    • درمان بیولوژیک زیست درمانی
  • ممکن است بیماران بخواهند در پژوهش‌های بالینی شرکت کنند.
  • بیماران می‌توانند قبل، بعد یا در طی انجام درمان در پژوهش‌های بالینی شرکت کنند.
  • ممکن است نیاز به انجام آزمایش‌هایی برای پیگیری درمان وجود داشته باشد.

چندین روش مختلف درمان برای بیماران مبتلا به سرطان کبد اولیه بزرگسالان وجود دارد.

روش‌های مختلفی برای درمان بیماران مبتلا به سرطان کبد اولیه بزرگسالان وجود دارد. بعضی از این روش‌ها متعارف هستند (درمان‌هایی که در حال حاضر استفاده می‌شوند) و تعدادی از این روش‌ها در حال حاضر در پژوهش‌های بالینی در دست بررسی‌اند. پژوهش بالینی درمانی نوعی مطالعه تحقیقاتی است که برای کمک به پیشرفت درمان‌های موجود یا به‌دست آوردن اطلاعاتی در مورد شیوه‌های درمانی جدید سرطان به‌کار گرفته می‌شود. در صورتی‌که پژوهش‌های بالینی نشان دهند که روش درمانی جدید بهتر از روش متعارف است این روش جدید را روش متعارف به شمار می‌آورند. ممکن است بیماران بخواهند در یک پژوهش بالینی شرکت کنند. بعضی از پژوهش‌های بالینی تنها بیمارانی را می‌پذیرند که درمان را شروع نکرده باشند.

از چهار روش متعارف درمان استفاده می‌کنند.

جراحی:

از یکی از انواع جراحی‌های زیر برای درمان سرطان کبد استفاده می‌کنند:

  • جراحی سرمایشی: درمانی که از یک وسیله مخصوص برای منجمد کردن و نابودی بافت غیرعادی نظیر کارسینوم درجا استفاده می‌کند. به این روش سرما‌درمانی نیز می‌گویند. پزشک از سونوگرافی برای هدایت وسیله مذکور استفاده می‌کند.
  • کبدبرداری جزئی: خارج کردن بخش از کبد که سرطان درآنجا مشاهده شده است. بخشی که خارج می‌شود شامل برش گوه‌ای از بافت، کل یک لَت (لوب) یا بخش بزرگ‌تری از کبد همراه با بعضی از بافت‌های سالم مجاور آن است. بخش باقیمانده کبد وظایف کبد را به عهده می‌گیرد.
  • کبدبرداری کلی و پیوند کبد: خارج کردن کل کبد و جایگزین کردن آن با یک کبد سالم اهدا شده. پیوند کبد در صورتی انجام می‌شود که بیماری تنها در کبد باشد و کبد اهدایی نیز قابل دستیابی باشد. در صورتی‌که لازم باشد بیمار برای تهیه کبد اهدایی مدتی در انتظار بماند، بسته به نیاز از سایر درمان‌ها استفاده می‌شود.
  • تخریب ضایعه با فرکانس رادیویی: استفاده از کاوشگرهای مخصوص دارای الکترودهای کوچک که می‌توانند سلول‌های سرطانی را از بین ببرند. گاهی، کاوشگر را مستقیماً از طریق پوست وارد بدن می‌کنند. در این‌صورت، از بی‌حسی موضعی استفاده می‌کنند. در بقیه موارد، پروب را از شکافی در شکم وارد بدن می‌کنند. در این حالت، عمل را در بیمارستان انجام می‌دهند و از بیهوشی عمومی استفاده می‌کنند.

پرتو‌درمانی:

پرتو‌درمانی نوعی درمان سرطان است که از اشعه ایکس با انرژی زیاد یا تشعشعات دیگر برای نابودی سلول‌های سرطانی یا جلوگیری از رشد آنها استفاده می‌کنند. پرتو‌درمانی به روش‌های مختلفی اعمال می‌شود.

  • در پرتو‌درمانی خارجی از دستگاهی خارج از بدن برای ارسال تشعشعات به سمت سرطان استفاده می‌شود.
  • در پرتو‌درمانی داخلی از مواد رادیواکتیو که در سوزن‌ها، تراشه‌ها، سیم‌ها یا کاتتر‌ها جا گرفته‌اند و به‌طور مستقیم درون سرطان یا در نزدیکی آن قرار می‌گیرند استفاده می‌کنند.
  • گاه برای حساس‌تر کردن سلول‌های سرطانی نسبت به پرتو‌درمانی، از داروهایی به نام حساس‌کننده‌ها نسبت به پرتو، همراه با پرتو‌درمانی استفاده می‌کنند.
  • پرتو‌درمانی با استفاده از پادتن‌های نشاندار شده رادیواکتیو به تومور اعمال می‌شود. مواد رادیواکتیو به پادتن‌هایی که در آزمایشگاه تولید می‌کنند متصل می‌شوند. این پادتن‌ها را که سلول‌های تومور را هدف می‌گیرند به بدن تزریق می‌کنند تا سلول‌های تومور را به وسیله ماده رادیو‌اکتیو نابود کنند.

نوع اعمال پرتو‌درمانی به نوع و مرحلۀ سرطان تحت درمان بستگی دارد.

شیمی‌درمانی:

شیمی‌درمانی نوعی درمان سرطان است که از داروها برای جلوگیری از رشد سلول‌های سرطان استفاده می‌کند. این داروها یا سلول‌ها را از بین می‌برند و یا مانع از تقسیم شدن آنها می‌شوند. هنگامی‌که شیمی‌درمانی از طریق دهان یا تزریق به عضله یا رگ اعمال می‌شود، داروها وارد جریان خون می‌شوند و از طریق بدن به محل سلول‌های سرطانی می‌رسند (شیمی‌درمانی سیستمیک). هنگامی‌که داروی شیمی‌درمانی را به‌طور مستقیم در ستون فقرات، یکی از اندام‌ها یا حفره‌های بدن نظیر شکم تزریق می‌کنند، داروها بیش‌تر بر سلول‌های سرطانی در همان نواحی تأثیر می‌گذارند (شیمی‌درمانی منطقه‌ای).

معمولاً از شیمی‌درمانی منطقه‌ای برای درمان سرطان کبد استفاده می‌کنند. گاه پمپی کوچک حاوی داروهای ضد‌سرطان را در بدن جا می‌دهند. پمپ، داروها را به‌طور مستقیم در رگ‌های خونی که به سمت تومور می‌روند می‌ریزند.

نوع دیگر شیمی‌درمانی منطقه‌ای آمبولیزاسیون شیمیایی سرخرگ کبدی است. داروی ضد سرطان را از طریق کاتتر (لوله‌ای باریک) در سرخرگ کبدی تزریق می‌کنند. دارو با ماده‌ای که سرخرگ را مسدود می‌کند و جریان خون به سمت تومور را قطع می‌کند ترکیب می‌شود. در این حالت، مقدار زیادی از داروی ضد سرطاندر نزدیکی تومور محصور می‌شود و تنها مقدار کمی از دارو به بخش‌های دیگر بدن منتشر می‌شود. بسته به ماده استفاده شده برای مسدود کردن سرخرگ انسداد دائمی یا موقت است. با استفاده از این روش، تومور به اکسیژن و مواد ‌غذایی مورد نیاز برای رشد دسترسی پیدا نمی‌کند. کبد در این حالت خون مورد نیاز خود را از ورید پورت کبدی (که خون را از معده و روده منتقل می‌کند) می‌گیرد.

شیوه اعمال شیمی‌درمانی به نوع و مرحله سرطان تحت درمان بستگی دارد.

تزریق اتانول از طریق پوست:

در روش تزریق زیر جلدی اتانول از طریق پوست برای کشتن سلول‌های سرطانی از سوزنی کوچک برای تزریق مستقیم اتانول (الکل) درون تومور استفاده می‌کنند. این عمل را یک یا دو بار در هفته انجام می‌دهند. معمولاً برای این روش از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود ولی در صورتی‌که تعداد تومورهای درون کبد زیاد باشد باید از بیهوشی عمومی استفاده کرد.

در حال حاضر، روش‌های جدید درمان در کارآزمایی‌های بالینی آزمایش می‌شوند.

در این بخش، راجع به درمان‌هایی که در حال حاضر در کارآزمایی‌های بالینی بررسی می‌شوند توضیحاتی ارائه می‌شود. همه شیوه‌های درمانی جدید در این قسمت ذکر نشده است.

درمان با حرارت بالا:

در روش درمان با حرارت بالا بافت بدن را درمعرض دمای زیادی قرار می‌دهند تا به این وسیله سلول‌های سرطانی را نابود کنند یا به آنها آسیب برسانند یا سلول‌هایسرطانی را نسبت به اثر تشعشع و داروهای ضد‌سرطان خاص حساس‌تر کنند. به دلیل اینکه بعضی ازسلو‌‌ل‌های سرطانی نسبت به سلول‌های عادی به دما (گرما) حساس‌ترهستند، سلول‌های سرطانی از بین می‌روند و تومور کوچک می‌شود.

درمان بیولوژیک:

درمان بیولوژیک نوعی روش زیست درمانی است که در آن از سیستم دفاعی بدن بیمار جهت مقابله با سرطان استفاده می‌کنند. در این روش از مواد تولیدشده بدن یا تهیه شده در آزمایشگاه برای تقویت، هدایت یا بازسازی دفاع طبیعی بدن در مقابل سرطان استفاده می‌کنند. به این نوع درمان سرطان، زیست درمانی یا ایمنی درمانی نیز می‌گویند.

ممکن است بیماران بخواهند در کارآزمایی‌های بالینی شرکت کنند.

برای بعضی از بیماران شرکت کردن در پژوهش بالینی بهترین راه درمانی است. کارآزمایی‌های بالینی بخشی از روند تحقیقات سرطان هستند. این کارآزمایی‌ها را به این دلیل انجام می‌دهند تا مشخص شود آیا شیوه درمانی جدید ایمن، مؤثر یا بهتر از درمان‌های متعارف است یا نه.

بسیاری از درمان‌های متعارفی که امروزه استفاده می‌شوند بر پایه کارآزمایی‌های بالینی هستند که در گذشته انجام شده‌اند. بیمارانی که در کارآزمایی‌های بالینی شرکت می‌کنند یا تحت یک نوع درمان متعارف قرار گیرند یا جزء اولین افرادی هستند که درمان جدیدی را دریافت می‌کنند.

علاوه براین، بیمارانی که در کارآزمایی‌های بالینی شرکت می‌کنند به پیشرفت شیوه درمان سرطان در آینده کمک می‌کنند. حتی در صورتی‌که کارآزمایی‌های بالینی منجر به پیدایش درمان‌های مؤثر جدید نشوند باعث خواهند شد به پرسش‌های مهمی که وجود دارد پاسخ داده شود و منجر به پیشرفت تحقیقات می‌شوند.

بیماران می‌توانند قبل، بعد یا در طی انجام درمان در کارآزمایی‌های بالینی شرکت کنند.

بعضی از کارآزمایی‌های بالینی تنها بیمارانی را می‌پذیرند که تاکنون از هیچ درمانی استفاده نکرده‌اند. سایر پژوهش‌ها، درمان‌ها را بر افرادی که سرطان آنها بهبود نیافته است آزمایش می‌کنند. علاوه براین، کارآزمایی‌های بالینی وجود دارند که روش‌های جدید جلوگیری از عود (بازگشت مجدد) سرطان یا کاهش عوارض جانبی درمان سرطان را آزمایش می‌کنند.

پژوهش‌های بالینی در برخی از نقاط دنیا انجام می‌شوند. بخش راه‌های درمانی حاوی پیوندی است به صفحه پژوهش‌های بالینی که در حال حاضر انجام می‌شود.

ممکن است نیاز به انجام آزمایش‌هایی برای پیگیری درمان وجود داشته باشد.

بعضی از آزمایش‌هایی که برای تشخیص سرطان و مرحله‌بندی آن انجام شده بودند مجدداً تکرار می‌شوند. بعضی از آزمایش‌ها برای تعیین میزان مؤثر بودن درمان تکرار می‌شود. تصمیم‌گیری پیرامون ادامه دادن، تغییر یا متوقف کردن درمان براساس نتیجۀ این آزمایش‌ها انجام می‌شود. گاهی به این روند، مرحله‌بندی مجدد(re-staging) می‌گویند.

بعضی از آزمایش‌ها پس از پایان درمان در فاصله‌های زمانی مشخص انجام می‌شوند. نتایج این آزمایش‌ها را جهت بررسی به‌وجود آمدن تغییرات در وضعیت شما یا بررسی عود سرطان (بازگشت سرطان) به‌کار می‌گیرند. گاهی به این آزمایش‌ها، آزمایش پیگیری یا چک‌آپ (check-ups) می‌گویند.

راه‌های درمانی برای سرطان کبد اولیه بزرگسالان:

  • سرطان کبد اولیه بزرگسالان قابل برداشت موضعی
  • سرطان کبد اولیه بزرگسالان غیر‌قابل برداشت پیشرفته محلی و موضعی
  • سرطان کبد اولیه بزرگسالان پیشرفته
  • سرطان کبد اولیه بزرگسالان عود کرده

سرطان کبد اولیه بزرگسالان قابل برداشت موضعی

درمان سرطان کبد اولیه بزرگسالان قابل برداشت موضعی معمولاً‌ با یکی این روش‌ها صورت می‌پذیرد:

  • جراحی (کبدبرداری جزئی : هپاتکتومی ناقص)
  • جراحی (کبدبرداری کلی: هپاتکتومی کامل) و پیوند کبد
  • پژوهش بالینی در زمینه شیمی‌درمانی منطقه‌ای یا سیستمیک و یا درمان بیولوژیک که پس از جراحی انجام می‌شود.

سرطان کبد اولیه بزرگسالان غیر قابل برداشت پیشرفته محلی و موضعی

درمان سرطان کبد اولیه بزرگسالان غیر قابل برداشت پیشرفته محلی و موضعی شامل این موارد است:

  • جراحی (جراحی سرمایشی یا تخریب ضایعه با فرکانس رادیویی)
  • شیمی‌درمانی (آمبولیزاسیون شیمیایی، شیمی‌درمانی منطقه‌ای یا شیمی‌درمانی سیستمیک)
  • تزریق اتانول از طریق پوست
  • جراحی (کبدبرداری کلی) و پیوند کبد
  • پرتو‌درمانی با حساس‌کننده‌ها نسبت به پرتو
  • یک پژوهش بنیادی که ترکیبی از جراحی، شیمی‌درمانی و پرتو‌درمانی است. شاید از درمان با حرارت بالا نیز استفاده شود. می‌توان پیش از جراحی برای کوچک کردن تومور از شیمی‌درمانی یا پرتو‌درمانی استفاده کرد.

سرطان کبد اولیه بزرگسالان پیشرفته

درمان متعارف برای سرطان کبد اولیه بزرگسالان پیشرفته وجود ندارد. شاید بیماران بخواهند در پژوهش بالینی شرکت کنند. درمان شامل پژوهش بنیادی در زمینه درمان زیست درمانی، شیمی‌درمانی و/ یا پرتو‌درمانی همراه یا بدون حساس‌کننده‌ها نسبت به پرتو است. شاید از این درمان‌ها به‌عنوان درمان مسکن جهت تسکین عوارض بیماری و بهبود کیفیت زندگی استفاده کنند.

سرطان کبد اولیه بزرگسالان عود کرده

درمان سرطان کبد اولیه بزرگسالان عود کرده شامل این موارد است:

  • جراحی (کبدبرداری جزئی)
  • جراحی (کبدبرداری کلی) و پیوند کبد
  • شیمی‌درمانی (آمبولیزاسیون شیمیایی یا شیمی‌درمانی سیستمیک)
  • تزریق اتانول از طریق پوست

کارآزمایی‌های بالینی مربوط به روش درمانی جدید.

دربارۀ این مقاله

در این مقاله با سرطان اولیه کبد آشنا می‌شوید.

این مقاله تنها مربوط به سرطانی است که در کبد آغاز می‌ ‌شود و مربوط به سرطان‌ ‌هایی نیست که از نواحی دیگر بدن به کبد سرایت می‌کنند.

انتشار سرطان (متاستاز) از رودۀ بزرگ، ریه‌ ‌ها، پستان یا بخش‌ ‌های دیگر بدن به کبد امری رایج است. هنگامی‌که این حالت رخ می‌ ‌دهد بیماری سرطان کبد نخواهد بود، بلکه سرطانی که در کبد است براساس بافت یا اندامی که سرطان از آنجا آغاز شده نامگذاری می‌ ‌شود. مثلاً، سرطان رودۀ بزرگ را که به کبد منتشر شده است به نام سرطان رودۀ بزرگ متاستاتیک می‌شناسند و سرطان کبد نیست.

راه‌های درمان برای افراد مبتلا به سرطان متاستاتیک در کبد با افرادی که سرطان کبد اولیه دارند متفاوت است. درمان اصولاً براساس محل شروع سرطان مشخص می‌شود. شما می‌توانید به‌جای خواندن این مقاله، مقاله سرطان متاستاتیک را مطالعه کنید.

کسب اطلاعات پیرامون مراقبت پزشکی برای سرطان کبد به شما کمک می‌کند که نقش فعال‌ ‌‌تری در تصمیم‌ ‌‌گیری راجع به نوع مراقبت خود داشته باشید. این مقاله راجع به این مطالب است:

  • تشخیص و مرحله‌بندی
  • درمان و مراقبت های حمایتی
  • شرکت کردن در مطالعات تحقیقاتی

این مقاله حاوی مجموعه‌ ‌‌ای از سؤالاتی است که شاید بخواهید از پزشک خود بپرسید. بسیاری از افراد، همراه داشتن فهرستی از سؤالات را هنگام ملاقات با پزشک مفید تشخیص داده‌ ‌‌اند. برای کمک به، یاد آوردن، مطالبی را که پزشک مطرح می‌ ‌‌کند یادداشت کنید یا از پزشک اجازه بگیرید و صدای او را ضبط کنید. همچنین شاید بخواهید یکی از افراد خانواده یا دوستانتان را در هنگام ملاقات با پزشک همراه داشته باشید و از او بخواهید یادداشت بردارید، سؤال بپرسد یا فقط گوش کند.

برای به‌دست آوردن اطلاعات در مورد سرطان کبد به پایگاه علمی، پزشکی و آموزشی مؤسسه تحقیقات، آموزش و پیشگیری سرطان (www.ncii.ir) مراجعه کنید.

این مقاله‌ها در واقع مربوط به سرطان کبد بزرگسالان است و ارتباطی با سرطان کبد اطفال ندارد. اطلاعات مربوط به سرطان کبد اطفال از طریق پایگاه علمی، پزشکی و آموزشی مؤسسه تحقیقات، آموزش و پیشگیری سرطان(www.ncii.ir) و سرویس اطلاعات سرطان قابل دسترس است.

کبد

کبد بزرگ‌ ‌‌ترین اندام درون شکم است و پشت دنده‌ ‌‌ها در سمت راست بدن قرار دارد.

کبد نقش مهمی در سالم نگه داشتن بدن دارد.

  • مواد مضر را از خون حذف می‌کند.
  • صفرا و آنزیم‌ ‌‌هایی تولید می‌کند که به هضم غذا کمک می‌ ‌‌کنند.
  • غذا را به موادی تبدیل می‌کند که برای زنده ماندن و رشد مورد نیاز هستند.

کبد خون مصرفی خود را از دو رگ دریافت می‌کند. بیش‌ترین خون کبد از سیاهرگ باب کبدی (Hepatic Portal Vein) و بقیه خون از سرخرگ کبدی (Hepatic Artery) وارد می شوند.

سلول‌های سرطانی

سرطان از سلول‌‌ها که اجزاء اصلی تشکیل‌دهنده بافت هستند شروع می‌شود. بافت‌‌ها، اندام بدن را تشکیل می‌ ‌‌دهند.

سلول‌‌های عادی رشد می‌کنند و تقسیم می‌‌شوند تا با توجه به نیاز بدن سلول‌‌های جدید را تولید کنند. هنگامی‌که سلول‌‌های عادی پیر می‌شوند یا آسیب می‌‌بینند از بین می‌‌روند و سلول‌‌های جدید جای آنها را می‌‌گیرند.

گاهی، این روند به درستی، پیش نمی‌‌رود. سلول‌‌های جدید هنگامی تشکیل می‌‌شوند که بدن به آنها نیاز ندارد و سلول‌‌هایی که پیر شده‌اند با وجود این‌که باید بمیرند، از بین نمی‌‌روند. جمع شدن سلول‌‌های اضافی معمولاً باعث تشکیل توده‌‌ای از بافت می‌‌شود که به نام رشد بافتی غیرطبیعی، ندول یا تومور می‌شناسیم.

تومور‌‌های کبد گاهی خوش‌‌خیم (غیرسرطانی) و گاه بدخیم (سرطانی) هستند. تومورهای خوش‌خیم به اندازه تومورهای بدخیم مضر نیستند.

تومورهای خوش‌خیم

  • معمولاً تهدیدکننده حیات نیستند.
  • می‌‌‌توان آنها را خارج کرد و معمولاً دوباره رشد نمی‌‌‌کنند.
  • به بافت اطرافشان حمله نمی‌‌‌کنند.
  • به بخش‌‌‌های دیگر بدن منتشر نمی‌‌‌شوند.

تومورهای بدخیم

  • ممکن است تهدیدکننده حیات باشند.
  • گاهی، می‌‌‌توان آنها را خارج کرد ولی امکان رشد دوباره آنها وجود دارد.
  • معمولاً به بافت‌‌‌ها و اندام‌‌‌های مجاور خود (نظیر معده یا روده) حمله می‌کنند و به آنها آسیب می‌رسانند.
  • احتمال انتشار آنها به بخش‌‌‌های دیگر بدن وجود دارد.

بیش‌تر سرطان‌‌‌های کبد اولیه از سلول‌های کبدی (هپاتوسیت Hepatocytes)  آغاز می‌‌‌شوند. به این نوع سرطان، کارسینومای هپاتوسلولار (Hepatocellular Carcinoma) یا هپاتومای (Hepatoma) بدخیم می‌گویند.

سلول‌های سرطانی کبد با جداشدن از تومور اصلی (اولیه) در بدن منتشر می‌شوند. اکثر این سلول‌‌‌ها از طریق وارد شدن به رگ‌های خونی منتشر می‌‌‌شوند ولی سلول‌‌‌های سرطانی کبد را می‌توان در غدد لنفاوی هم مشاهده کرد. گاه سلول‌های سرطانی به بافت‌‌‌های دیگر متصل می‌شوند، رشد می‌کنند و تومورهایی را ایجاد می‌کنند که می‌توانند به این بافت‌‌‌ها آسیب برسانند. برای به‌دست آوردن اطلاعات پیرامون سرطان کبدی که منتشر شده است به بخش مرحله‌‌‌بندی (Staging) مراجعه کنید.

عوامل خطرزا (عوامل بروز سرطان)

وقتی مشخص می‌شود که سرطان دارید، طبیعی است این سؤال برایتان مطرح شود که علت به وجود آمدن این بیماری چه بوده است. پزشکان همیشه نمی‌‌‌توانند توضیح دهند که چرا بعضی از افراد به سرطان کبد مبتلا می‌‌‌شوند در حالی‌که افراد دیگر به این بیماری دچار نمی‌شوند. با وجود این، مشخص شده است که احتمال ابتلا به این بیماری در افرادی که عوامل خطر خاصی را دارند بیش‌تر است. عامل خطر چیزی است که احتمال ابتلای فرد به بیماری را افزایش دهد.

مطالعات انجام شده این عوامل خطرزا را برای سرطان کبد کشف کرده‌‌‌اند :

  • عفونت با ویروس هپاتیت بی (HBV) یا ویروس هپاتیت سی ( HCV) : معمولاً سرطان کبد سال‌ها پس از عفونت با یکی از این دو ویروس در فرد ظاهر می‌شود. در سرتاسر جهان، اصلی‌ترین عامل ابتلا به سرطان کبد، عفونت ناشی از اچ. بی. وی. یا اچ. سی. وی. است. این دو ویروس از طریق خون (نظیر استفاده از سرنگ مشترک) یا رابطه جنسی منتقل می‌شوند. احتمال دارد این ویروس‌‌‌ها از طریق مادری که آلوده شده به نوزاد منتقل شوند. با وجود اینکه عفونت با اچ. بی. وی. و اچ. سی. وی. نوعی بیماری واگیر است ولی سرطان کبد مسری نیست. سرطان کبد از فرد دیگر به شما منتقل نمی‌‌‌شود.

عفونت‌‌‌ اچ. بی. وی. و اچ. سی. وی. گاه هیچ علامتی ندارد ولی می‌‌‌توان به‌وسیله آزمایش خون احتمال وجود این ویروس‌‌‌ها در بدن را بررسی کرد. در صورت وجود ویروس، پزشک درمان خاصی را پیشنهاد می‌دهد. علاوه براین، پزشک دربارۀ روش‌‌‌های جلوگیری از آلوده کردن افراد دیگر با بیمار صحبت خواهد کرد.

واکسن هپاتیت B. از افرادی که تا کنون به عفونت با اچ. بی. وی. مبتلا نشده‌‌‌اند محافظت می‌کند. پژوهشگران در تلاش برای پیدا کردن واکسنی هستند که بتوان از آن برای پیشگیری از اچ. سی. وی. استفاده کرد.

  • مصرف بیش از حد الکل: مصرف الکل خطر ابتلا به سرطان کبد و چند نوع سرطان دیگر را افزایش می‌‌‌دهد. خطر با توجه به مقدار مصرف الکل افزایش می‌‌‌یابد.
  • آفلاتوکسین (Aflatoxin) : گاهی سرطان کبد به وسیله آفلاتوکسین- ماده‌‌‌ای سمی که انواع خاصی از کپک‌‌‌ها تولید می‌کنند- ایجاد می‌شود. آفلاتوکسین روی بادام زمینی، ذرت و سایر حبوبات و دانه‌‌‌ها تشکیل می‌‌‌شود. در بخش‌‌‌هایی از آسیا و آفریقا سطح آفلاتوکسین زیاد است. در ایران باید اقدامات ایمنی برای محدود کردن افلاتوکسین در مواد غذایی مصرفی انجام شود.
  • بیماری ذخیره‌‌‌ای آهن : گاهی سرطان کبد در افرادی که مبتلا به نوعی از بیماری هستند که منجر به ذخیره مقدار بیش از حد آهن در کبد یا سایر اندام‌‌‌ها می‌‌‌شود رخ می‌دهد.
  • سیروز (Cirrhosis) : سیروز بیماری خطرناکی است که هنگامی رخ می‌‌‌دهد که سلول‌‌‌های کبد آسیب دیده و به وسیله بافت جوشگاه (Scar Tissue) جایگزین شده باشد. قرار گرفتن در معرض شرایط متعدد می‌تواند منجر به سیروز شود. از جمله این موارد می‌‌‌توان به عفونت با اچ. سی. وی. یا اچ. بی. وی. ، مصرف بیش از حد الکل، ذخیره بیش از حد آهن در کبد، مصرف داروهای خاص و انواع خاصی از انگل‌‌‌ها اشاره کرد.
  • چاقی و دیابت: تحقیقات نشان داده‌‌‌اند که چاقی و دیابت عوامل خطر مهمی در ابتلا به سرطان کبد هستند.

هر چه عوامل خطر در فرد بیش‌تر باشد احتمال ابتلا به سرطان کبد بیش‌تر خواهد بود. با وجود این، بسیاری از افرادی که عوامل خطر شناخته شده را داشته‌اند بهسرطان کبد مبتلا نشده‌اند.

علائم

سرطان کبد زودهنگام معمولاً علامتی ندارد. هنگامی‌که سرطان رشد می‌‌‌کند، یک یا چند مورد از این علائم رایج در بیمار مشاهده می‌شود:

  • درد در بخش فوقانی شکم در سمت راست
  • توده یا احساس سنگینی در بخش فوقانی شکم
  • ورم شکم (نفخ)
  • از دست دادن اشتها و احساس سیری زودرس
  • از دست دادن وزن
  • ضعف یا احساس خستگی شدید
  • حالت تهوع و استفراغ
  • زرد شدن پوست و چشم‌‌‌ها، مدفوع کمرنگ، و ادرار تیره ناشی از زردی (یرقان)
  • تب

این علائم به دلیل سرطان کبد یا مشکلات دیگر به وجود می‌آیند. در صورت مشاهده هر یک از این علائم به سرعت پزشک خود را مطلع کنید تا مشکل شما در سریع‌‌‌ترین زمان ممکن مشخص و درمان شود.

تشخیص

اگر شما علائمی را دارید که نشانه سرطان کبدند پزشک شما می‌کوشد تا علت مشکل را پیدا کند.

شاید لازم است یک یا چند مورد از این آزمون‌های را انجام دهید.

  • معاینه فیزیکی : پزشک ناحیه شکم شما را لمس می‌‌‌کند تا با بررسی وضعیت کبد، طحال و سایر اندام‌‌‌های مجاور و وجود توده یا هرگونه تغییر در اندازه یا شکل در این
    قسمت‌‌‌ها را تشخیص دهد. علاوه براین، پزشک شکم شما را از لحاظ به‌وجود آمدن آسیت (Ascites) – تجمع غیر عادی آب در شکم- بررسی می‌‌‌کند. همچنین معمولاً چشم‌‌‌ها و پوست از لحاظ وجود علائم زردی معاینه می‌شوند.
  • آزمایش‌‌‌های خون : برای بررسی وجود مشکل کبد از آزمایش‌‌‌های خون متعددی استفاده می‌کنند. نوعی آزمایش خون میزان آلفا- فیتوپروتئین (Alpha-Fetoprotein: AFP) را تعیین می‌کند. سطح AFP بالا نشان‌دهندۀ وجود سرطان کبد است. آزمایش‌های خون دیگر، چگونگی عملکرد کبد را نشان می‌‌‌دهند.
  • سی.تی.اسکن : دستگاه اشعۀ ایکس متصل به کامپیوتر چند عکس از جزئیات کبد و سایر اندام‌ها و رگ‌های خونی ناحیۀ شکم شما تهیه می‌‌‌کند. نوعی مادۀ حاجب به شما تزریق می‌کنند تا کبد به خوبی در عکس‌‌‌ها قابل مشاهده باشد. احتمال دارد پزشک در سی.تی.اسکن، تومورهایی را در کبد یا نواحی دیگر درون شکم مشاهده کند.
  • ام.آر.آی : در ام.آر.آی از یک دستگاه بزرگ با آهنربایی قوی و متصل به کامپیوتر برای تهیۀ عکس‌‌‌هایی حاوی جزئیات از نواحی درون بدن استفاده می‌کنند. گاهی، مواد حاجب، باعث می‌‌‌شوند نواحی غیرعادی در تصویر واضح‌‌‌تر قابل مشاهده باشند.
  • آزمایش سونوگرافی : دستگاه سونوگرافی از امواج صوتی ماورای صوتی که به گوش انسان قابل شنیدن نیست استفاده می‌‌‌کند. امواج صوتی پس از برخورد با اندام‌‌‌ها مجموعه‌ای از بازتاب‌ها را (اِکو‌‌‌) ایجاد می‌‌‌کنند. این بازتاب‌ها تصویری (سونوگرام) از کبد و اندام‌های دیگر درون شکم را ایجاد می‌‌‌کنند. تومورها بازتاب‌هایی را ایجاد می‌کنند که با بازتابی که بافت‌های سالم تولید می‌کنند متفاوت است.

تکه‌برداری

معمولاً برای تشخیص سرطان کبد نیازی به بیوپسی وجود ندارد ولی در بعضی موارد پزشک نمونه‌‌‌ای از بافت را خارج می‌کند. آسیب‌‌‌شناس بافت را از لحاظ وجود سلول‌‌‌های سرطانی بررسی میکروسکوپی می‌‌‌کند.

پزشک با استفاده از یکی از این روش‌‌‌ها به بافت دسترسی پیدا می‌کند :

  • با استفاده از سوزن و از طریق پوست : پزشک سوزن نازکی را در کبد فرو می‌‌‌برد تا مقدار اندکی از بافت را خارج کند. از سی.تی.اسکن یا اولتراسوند برای هدایت سوزن استفاده می‌کنند.
  • جراحی لاپاروسکوپیک: جراح چند شکاف خیلی کوچک روی شکم ایجاد می‌‌‌کند. لولۀ باریک و سبکی (لاپاراسکوپ) درون شکاف فرو می‌برند. لاپاروسکوپ ابزاری برای خارج کردن بافت از کبد دارد.
  • جراحی باز : پزشک از طریق یک شکاف بزرگ مقداری از بافت کبد را خارج می‌کند.

شاید بخواهید پیش از بیوپسی این موارد را از پزشک بپرسید :

  • نتایج بیوپسی چه تأثیری بر برنامۀ درمان من دارد؟
  • از چه نوع بیوپسی استفاده خواهد شد؟
  • انجام بیوپسی چه مدت طول می‌‌‌کشد؟ آیا هوشیار خواهم بود؟ آیا بیوپسی درد هم خواهد داشت؟
  • آیا این احتمال وجود دارد که بیوپسی سوزنی باعث انتشار سرطان شود؟ احتمال عفونت یا خونریزی پس از بیوپسی چقدر است؟ آیا خطرات دیگری وجود دارد؟
  • چه زمانی از نتایج مطلع خواهم شد؟ چگونه می‌‌‌توانم نسخه‌ای از گزارش آسیب‌‌‌شناسی را بگیرم؟
  • اگر سرطان در بدن من وجود داشته باشد چه کسی دربارۀ درمان با من صحبت می‌کند؟ در چه زمانی؟

مرحله‌‌‌بندی سرطان

در صورتی‌که سرطان کبد مشخص شود پزشک باید برای کمک به شما جهت انتخاب مناسب‌‌‌‌‌‌ترین نوع درمان، از مرحله بیماریتان آگاهی پیدا کند. مرحله‌بندی سرطان، مشخص می‌‌‌‌‌‌کند که سرطان به نواحی دیگر بدن منتشر شده است یا خیر و در صورت انتشار، چه بخش‌‌‌‌‌‌هایی از بدن تحت تأثیر این بیماری قرار گرفته‌اند.

در صورت انتشار سرطان کبد، گاهی سلول‌‌‌‌‌‌های سرطانی در ریه‌‌‌‌‌‌ها مشاهده می‌شوند. علاه بر این، بعید نیست سلول‌‌‌‌‌‌های سرطانی در استخوان‌‌‌‌‌‌ها و غدد لنفاوی نزدیک کبد یافت شوند.

هنگامی‌که سرطان از نقطۀ اولیه به نقاط دیگر بدن پخش می‌‌‌‌‌‌شود، تومور جدید نوع سلول‌های غیرعادی و نامی مشابه با تومور اولیه دارد. مثلاً اگر سرطان کبد به استخوان‌‌‌‌‌‌ها منتشر شود، سلول‌های سرطانی درون استخوان در واقع همان سلول‌‌‌‌‌‌های سرطان کبد هستند و نام بیماری سرطان استخوان نیست بلکه سرطان کبد متاستاتیک نام دارد. این سرطان مانند سرطان کبد درمان می‌‌‌‌‌‌شود نه سرطان استخوان. گاهی، پزشکان به تومور جدید، تومور «دور دست» یا بیماری متاستاتیک می‌‌‌‌‌‌گویند.

برای تشخیص انتشار یافتن سرطان کبد، پزشک یک یا چند مورد از این آزمون‌ها را انجام می‌دهد :

  • سی.تی.اسکن سینه : معمولاً سی.تی.اسکن انتشار سرطان کبد به ریه‌‌‌‌‌‌ها را نشان می‌دهد.
  • اسکن استخوان : پزشک مقدار کمی مادۀ رادیواکتیو درون رگ خونی شما تزریق می‌کند. این ماده با جریان خون منتشر و در استخوان‌‌‌‌‌‌ها جمع می‌‌‌‌‌‌شود. دستگاهی به نام اسکنر، پرتوزایی را تشخیص می‌دهد و مقدار آن را اندازه می‌‌‌‌‌‌گیرد. این دستگاه عکس‌‌‌‌‌‌هایی از استخوان‌‌‌‌‌‌ها تهیه می‌‌‌‌‌‌کند و در صورت انتشارسرطان به استخوان‌‌‌‌‌‌ها در این عکس‌‌‌‌‌‌ها مشاهده می‌شود.
  • PET اسکن(PET Scan) : پزشک مقدار کمی مادۀ قندی رادیواکتیو به شما تزریق می‌‌‌‌‌‌کند. این مادۀ قندی سیگنال‌‌‌‌‌‌هایی را ساطع می‌‌‌‌‌‌کند که اسکنر پی.ای.تی.(PET) دریافت می‌کند. این اسکنر تصاویری از نواحی درون بدن شما که مادۀ قندی در آن محل‌‌‌‌‌‌ها جذب شده است تهیه می‌‌‌‌‌‌کند. سلول‌‌‌‌‌‌هایسرطانی در این تصاویر روشن‌‌‌‌‌‌تر دیده می‌‌‌‌‌‌شوند زیرا سرعت جذب مواد قندی در این سلول‌‌‌‌‌‌ها سریع‌‌‌‌‌‌تر از سلول‌‌‌‌‌‌های عادی است. اسکن پی.ای.تی. نشان می‌دهد سرطان کبد منتشر شده است یا خیر.

درمان:

جراحی

تخریب بافت

امبولیزاسیون

هدف‌درمانی

پرتودرمانی

شیمی‌درمانی

راه‌های درمانی افراد مبتلا به سرطان کبد شامل جراحی (از جمله پیوند کبد)، تخریب بافت، امبولیزاسیون، هدف‌درمانی، پرتودرمانی، و شیمی‌‌‌‌‌‌درمانی هستند. شاید شما از ترکیبی از این درمان‌‌‌‌‌‌ها استفاده کنید.
تعیین یک نوع درمان مفید وابسته به این موارد است :

  • تعداد، اندازه و محل تومور در کبد
  • چگونگی عملکرد کبد و بررسی ابتلای شما به سیروز
  • بررسی انتشار سرطان به نواحی خارج از کبد

موارد دیگری که در نظر گرفته می شوند شامل سن، وضعیت عمومی سلامتی و نظر شما راجع به درمان‌‌‌‌‌ها و عوارض جانبی احتمالی آنهاست.

در حال حاضر، سرطان کبد تنها در صورتی درمان می‌‌‌‌‌شود که در مرحلۀ اولیه (پیش از انتشار) شناسایی شده باشد و بیمار باید به‌طور کلی وضعیت سلامتی مناسبی داشته باشد تا بتواند تحت عمل جراحی قرار گیرد. در صورتی‌که فرد قادر به انجام جراحی نباشد از درمان‌‌‌‌‌های دیگر برای طولانی کردن مدت زمان زنده بودن و بهبود وضعیت کلی او استفاده می‌کنند. بسیاری از پزشکان، بیماران مبتلا به سرطان کبد را تشویق می‌‌‌‌‌کنند که در پژوهش‌‌‌‌‌‌های بالینی شرکت کنند. پژوهش‌‌‌‌‌‌های بالینی مطالعات تحقیقاتی هستند که درمان‌‌‌‌‌‌های جدید را آزمایش می‌‌‌‌‌‌کنند. این پژوهش‌‌‌‌‌‌ها گزینۀ مهمی برای افراد مبتلا به سرطان کبد در مراحل مختلف هستند.

شاید پزشک، شما را به متخصص ارجاع دهد یا از او درخواست کنید که شما را به متخصص خاصی ارجاع دهد. متخصصانی که سرطان کبد را معالجه می‌‌‌‌‌‌کنند شامل جراحان (مخصوصاً جراحان کبد و مجاری صفراوی (Hepatobiliary)، سرطان‌‌‌‌‌‌شناس‌‌‌‌‌‌های جراح و جراحان متخصص پیوند، متخصص بیماری‌‌‌‌‌‌های گوارشی، پزشک متخصص سرطان (انکولوژیست) و متخصص پرتودرمانی سرطان هستند. گاهی هم، گروه درمانی شما از پرستار متخصص سرطان و متخصص تغذیه تشکیل می‌شود.

مراقبت‌‌‌‌‌‌های پزشکی معمولاً پیرامون هریک از گزینه‌‌‌‌‌‌های درمانی، نتایج مورد انتظار هر یک از آنها و عوارض جانبی احتمالی به شما توضیحاتی ارائه می‌دهد.

به دلیل اینکه درمان سرطان معمولاً به سلول‌‌‌‌‌‌ها و بافت‌‌‌‌‌‌های سالم نیز آسیب می‌‌‌‌‌‌رساند عوارض جانبی بسیار رایج است. پیش از شروع درمان راجع به عوارض جانبی احتمالی و چگونگی تأثیر درمان بر فعالیت‌‌‌‌‌‌های عادیتان با گروه مراقبت پزشکی خود صحبت کنید. شما و گروه مراقبت‌‌‌‌‌‌های پزشکی می‌توانید با همکاری یکدیگر برنامۀ درمانی را تهیه کنید که پاسخگوی نیازهایتان باشد.

جراحی

جراحی گزینۀ درمانی افرادی است که سرطان کبد‌‌‌‌‌‌شان در مرحلۀ اولیه است. معمولاً جراح، کل کبد یا بخشی از آن را که به سرطان مبتلا شده است خارج می‌کند. اگر کبد خارج شود در این‌صورت کبد بیمار با بافت کبد سالم یک اهداکننده جایگزین می‌‌‌‌‌‌شود. شما می‌‌‌‌‌‌توانید دربارۀ انواع جراحی و تصمیم‌گیری در مورد مناسب‌ترین نوع آن با پزشک خود صحبت کنید.

خارج کردن بخشی از کبد

جراحی برای خارج کردن بخشی از کبد را کبد‌‌‌‌‌‌برداری جزئی (Partial Hepatectomy) می‌گویند. بیمار مبتلا به سرطان کبد در صورتی از خارج کردن بخشی از کبد استفاده می‌‌‌‌‌‌کند که آزمون‌های آزمایشگاهی نشان دهند کبد به‌درستی کار می‌‌‌‌‌‌کند و نشانی از انتشار سرطان به غدد لنفاوی مجاور و بخش‌‌‌‌‌‌های دیگر بدن وجود ندارد.

جراح، تومور و بخشی از بافت سالم کبد را که در اطراف تومور قرار دارد خارج می‌‌‌‌‌‌کند. وسعت جراحی به اندازه، تعداد و محل تومورها بستگی دارد. علاوه براین، چگونگی عملکرد کبد نیز بر وسعت جراحی تأثیر دارد.

گاه تا حدود ۸۰ درصد کبد را برمی‌دارند و جراح بخش عادی بافت کبد را باقی می‌‌‌‌‌‌گذارد. بافت سالم باقیمانده، عملکرد کبد را به‌عهده می‌‌‌‌‌‌گیرد. علاوه براین، کبد این توانایی را دارد که بافت خارج شده را مجدداً بازسازی کند. سلول‌‌‌‌‌‌های جدید در چند هفته رشد می‌‌‌‌‌‌کنند.

معمولاً پس از جراحی بیمار برای بازیابی سلامتی نیاز به زمان دارد و این مدت زمان نسبت به هر فرد متفاوت است. بعید نیست در چند روز اول احساس درد و ناراحتی کنید. داروها به مهار درد شما کمک می‌کنند. شما باید پیش از جراحی در مورد برنامۀ تسکین درد با پزشک یا پرستار صحبت کنید. در صورتی‌که پس از جراحی نیاز به داروی مهار درد بیش‌تری داشتید پزشک در برنامۀ شما تغییر ایجاد می‌کند.

احساس خستگی و ضعف تا مدتی پس از جراحی عادی است. شاید هم مبتلا به اسهال شوید یا احساس پری در شکم داشته باشید. گروه مراقبت پزشکی از شما مراقبت می‌‌‌‌‌‌کنند تا در صورت بروز خونریزی، عفونت یا نارسایی کبد یا مشکلات دیگر اقدامات لازم را انجام دهند.

پیوند کبد

از پیوند کبد در صورتی استفاده می‌کنند که تومور کوچک باشد، به نواحی خارج از کبد منتشر نشده باشد و بافت کبد مناسب اهدا شده قابل دستیابی باشد.

بافت کبد اهدایی از فردی که فوت کرده است یا از اهداکننده زنده کبد تهیه می‌‌‌‌‌‌شود. در صورتی‌که اهداکننده زنده باشد، بافت بخشی از کبد است و شامل یک کبد کامل نیست.

در مدت زمانی‌که شما منتظر دسترسی به بافت کبد اهدایی هستید گروه مراقبت‌های پزشکی بر وضعیت سلامتی شما نظارت می‌کنند و درمان‌‌‌‌‌‌های دیگری را برای شما فراهم می‌‌‌‌‌‌آورند.

هنگامی‌که بافت کبد سالم از سوی اهدا کننده در دسترس قرار گرفت جراح پیوند، کل کبد شما را خارج می‌‌‌‌‌‌کند (کبد‌‌‌‌‌‌برداری کامل) و بافت اهدا شده را به‌جای آن قرار می‌‌‌‌‌‌دهد. پس از جراحی، گروه مراقبت‌‌‌‌‌‌های پزشکی برای مهار درد داروهایی را به شما می‌دهند. شاید لازم باشد برای چند هفته در بیمارستان بستری شوید. در طی این زمان گروه مراقبت‌‌‌‌‌‌های پزشکی بر چگونگی پذیرش کبد جدید توسط بدنتان نظارت می‌کنند. شما برای جلوگیری از پس زدن (نپذیرفتن) کبد جدید توسط سیستم دفاعی، از دارو استفاده می‌کنید. این داروها معمولاً منجر به پف کردن صورت، بالارفتن فشارخون یا افزایش موهای بدن می‌شوند.

تخریب بافت

روش‌های تخریب، بافت سرطان را در کبد نابود می کنند. این روش‌‌‌‌‌‌ها شیوه‌هایی برای مهار سرطان کبد و طولانی کردن مدت زمان زندگی بیمار هستند. افرادی از این روش‌ها استفاده می‌کنند که منتظر انجام پیوند کبد هستند و یا توانایی انجام جراحی یا پیوند کبد را ندارند. پیش می‌آید که جراحی برای خارج کردن تومور به دلیل سیروز یا شرایط دیگری که منجر به عملکرد نامناسب کبد می‌‌‌‌‌‌شوند امکانپذیر نباشد. علاوه براین، بعید نیست بیمار به دلیل محل تومور در کبد یا مشکلات پزشکی دیگر نتواند از جراحی استفاده کند. روش‌‌‌‌‌‌های تخریب بافت شامل این موارد هستند:

  • تخریب بافت با امواج رادیویی : پزشک از کاوشگر مخصوصی که الکترودهای کوچکی دارد برای نابودی سلول‌های سرطانی به وسیلۀ گرما استفاده می‌‌‌‌‌‌کند. برای هدایت کاوشگر به سمت تومور از اولتراسوند، سی.تی. یا ام.آر.آی استفاده می‌شود. معمولاً پزشک کاوشگر را مستقیماً از طریق پوست وارد بدن شما می‌کند و فقط نیاز به استفاده از بی‌‌‌‌‌‌حسی موضعی وجود دارد.

گاهی، لازم است از جراحی همراه با بیهوشی عمومی استفاده کنند تا پزشک کاوشگر را از طریق شکاف کوچکی در شکم (با استفاده از لاپاروسکوپ) یا از طریق شکاف بزرگ‌‌‌‌‌‌تری که شکم شما را باز می‌‌‌‌‌‌کند، درون بدن وارد کند.

بعضی از بیماران پس از این عمل درد یا تب مختصری خواهند داشت ولی معمولاً نیاز نیست فرد در بیمارستان بستری شود. تخریب بافت با امواج رادیویی نوعی گرما درمانی است. درمان‌‌‌‌‌‌های دیگری که از گرما برای از نابودی تومورهای کبد استفاده می کنند شامل لیزر درمانی یا مایکروویو درمانی است. استفاده از این روش‌‌‌‌‌‌ها کم‌تر از تخریب بافت با امواج رادیویی رایج هستند.

  • تزریق اتانول از طریق پوست: پزشک از اولتراسوند برای هدایت سوزنی نازک درون تومور کبد استفاده می‌‌‌‌‌‌کند. الکل (اتانول) به‌طور مستقیم در تومور تزریق می‌‌‌‌‌‌شود و سلول‌های سرطانی را از بین می‌‌‌‌‌‌برد. از این شیوه یک یا دو بار در هفته استفاده می‌شود. در این روش، معمولاً از بی حسی موضعی استفاده می‌کنند ولی در صورتی‌که تعداد تومورها در کبد شما زیاد باشد نیاز به استفاده از بیهوشی عمومی وجود دارد.

معمولاً تزریق تب یا درد در پی خواهد داشت. پزشک برای تسکین این مشکلات دارو تجویز می‌کند.

امبولیزاسیون

برای کسانی‌که نمی‌‌‌‌‌‌توانند از جراحی یا پیوند کبد استفاده کنند استفاده از امبولیزاسیون یا امبولیزاسیون شیمیایی (Chemoembolization) گزینۀ درمانی مناسبی است. پزشک کاتتر باریکی در یکی از سرخرگ‌های پای شما وارد می‌کند و کاتتر را به سمت سرخرگ کبدی حرکت می‌‌‌‌‌‌دهد. برای انجام امبولیزاسیون پزشک ذرات کوچکی را در کاتتر تزریق می‌‌‌‌‌‌کند. این ذرات جریان خون درون سرخرگ را مسدود می‌‌‌‌‌‌کنند. بسته به نوع ذرات استفاده شده، انسداد دایمی یا موقتی است.

در صورت مسدود شدن جریان خون تومور از سرخرگ کبدی(Hepatic Artery)، تومور از بین می‌رود. اگرچه سرخرگ کبدی مسدود است ولی بافت سالم کبد، خون را از طریق سیاهرگ باب (Hepatic Portal Vein) دریافت می‌‌‌‌‌‌کند.

برای انجام امبولیزاسیون شیمیایی، پزشک پیش از تزریق ذرات کوچک مسدودکنندۀ جریان خون مقداری داروی ضدسرطان (شیمی‌‌‌‌‌‌درمانی) درون سرخرگ تزریق می‌‌‌‌‌‌کند. با مسدود شدن جریان خون، دارو مدت طولانی‌‌‌‌‌‌تری در کبد باقی می‌‌‌‌‌‌ماند.

شما باید برای انجام این عمل از آرام‌بخش استفاده کنید ولی معمولاً نیازی به استفاده از بیهوشی عمومی وجود ندارد. به‌طور معمول به مدت ۲ تا ۳ روز پس از درمان در بیمارستان بستری خواهید شد.

امبولیزاسیون معمولاً به درد شکمی، حالت تهوع، استفراغ و تب خواهد انجامید. پزشک برای تخفیف این مشکلات دارو تجویز می‌کند. بعضی از افراد تا چند هفته پس از درمان احساس خستگی شدید می‌کنند.

هدف‌درمانی

برخی از افرادی که نمی‌‌‌‌‌‌توانند از جراحی یا پیوند کبد استفاده کنند از داروهایی استفاده می‌کنند که به آنها هدف‌درمانی می‌گویند. قرص‌‌‌‌‌‌های سورافنیب (Sorafenib)، نکساوار (Nexavar) اولین هدف‌درمانی تأیید شده سرطان کبد بودند.

هدف‌درمانی سرعت رشد تومورهای کبد را کاهش می‌‌‌‌‌‌دهد و علاوه براین مصرف خون آ‌‌‌‌‌‌نها را کم می کند. دارو از طریق دهان مصرف می‌‌‌‌‌‌شود.

عوارض جانبی احتمالی شامل حالت تهوع، استفراغ، زخم دهان و از دست دادن اشتها هستند. گاهی، فرد دچار درد در ناحیۀ سینه می‌شود، مشکلات خونریزی دارد و یا دست و پای او تاول‌‌‌‌‌‌ می‌زند. گاهی هم دارو باعث افزایش فشارخون می‌شود. گروه مراقبت‌‌‌‌‌‌های پزشکی فشار خون شما را در طی ۶ هفته اول پس از درمان به‌طور مرتب اندازه می‌گیرند.

اگر بخواهید، می‌توانید گزیده مقالات سرطان پیرامون هدف‌درمانی سرطان را در پایگاه علمی، پزشکی و آموزشی مؤسسه تحقیقات، آموزش و پیشگیری سرطان(www.ncii.ir) مطالعه کنید.

پرتودرمانی

پرتودرمانی از اشعه‌‌‌‌‌‌های با انرژی زیاد برای نابودی سلول‌‌‌‌‌‌های سرطانی استفاده می‌‌‌‌‌‌کند. این روش برای تعداد کمی از افراد که نمی‌‌‌‌‌‌توانند از جراحی استفاده کنند گزینه مناسبی است. گاهی، از این روش همراه با شیوه‌‌‌‌‌‌های درمانی دیگر استفاده می‌کنند. همچنین می‌توان از پرتودرمانی برای تسکین درد ناشی از سرطانکبدی که به استخوان منتشر شده است استفاده کرد.

پزشکان از دو نوع پرتودرمانی برای معالجه سرطان کبد استفاده می‌‌‌‌‌‌کنند :

  • پرتودرمانی خارجی : پرتوها از دستگاه بزرگی ساطع می‌‌‌‌‌‌شوند. دستگاه اشعه‌ها را به سمت سینه و شکم هدف می‌‌‌‌‌‌گیرد.
  • پرتودرمانی داخلی : پرتو، ناشی از گوی‌‌‌‌‌‌های رادیواکتیو کوچک است. پزشک از کاتتر برای تزریق گوی‌‌‌‌‌‌های کوچک درون سرخرگ کبدی استفاده می‌کند. گوی‌‌‌‌‌‌ها منبع خون تومور کبد را نابود می‌کنند.

عوارض جانبی پرتودرمانی شامل حالت تهوع، استفراغ یا اسهال است. گروه مراقبت پزشکی روش‌‌‌‌‌‌هایی برای درمان یا مهار این عوارض جانبی به شما پیشنهاد می‌کند.

خواندن مقاله «شما و پرتودرمانی» برایتان مفید است.

شیمی‌درمانی

گاهی، از شیمی‌‌‌‌‌‌درمانی- استفاده از دارو برای کشتن سلول‌‌‌‌‌‌های سرطانی- در درمان سرطان کبد استفاده می‌کنند. داروها معمولاً از طریق رگ وارد بدن بیمار می‌‌‌‌‌‌شوند (درون وریدی). داروها وارد جریان خون می‌‌‌‌‌‌شوند و به این وسیله در بدن منتشر می‌‌‌‌‌‌شوند.

شیمی‌‌‌‌‌‌درمانی در بخش بیماران سرپایی بیمارستان، مطب دکتر یا خانه اعمال می‌شود. به ندرت نیازی به بستری شدن در بیمارستان وجود دارد. عوارض جانبی شیمی‌درمانی وابسته به نوع دارو و مقدار داروست. عوارض جانبی رایج شامل حالت تهوع، استفراغ، از دست دادن اشتها، سردرد، تب و لرز و ضعف است.

بعضی از داروها سطح سلول‌های سالم خون را کاهش می‌‌‌‌‌‌دهند که بعید نیست دچار عفونت شوید یا به آسانی خونریزی یا خونمردگی پیدا کنید و به ضعف و خستگی شدیدی دچار شوید. گروه مراقبت‌‌‌‌‌‌های پزشکی بر سطح سلول‌‌‌‌‌‌های خون شما نظارت خواهند داشت. بعضی از عوارض جانبی با دارو قابل درمان است.

اگر بخواهید، مقاله «شما و شیمی‌درمانی» را در پایگاه علمی، پزشکی و آموزشی مؤسسه تحقیقات، آموزش و پیشگیری سرطان (www.ncii.ir) مطالعه کنید.

شاید بخواهید پیش از شروع درمان، این موارد را از پزشک خود بپرسید :

  • بیماری در چه مرحله‌ای است؟ آیا سرطان کبد منتشر شده است؟
  • آیا من به سیروز مبتلا شده‌ام؟
  • آیا برای تعیین امکان انجام جراحی نیاز به انجام آزمایش‌های بیش‌تری دارم؟
  • هدف درمان چیست؟ چه راه‌های درمانی برای من مناسب هستند؟ شما چه درمانی را برای من پیشنهاد می‌‌‌‌‌‌کنید؟ چرا؟
  • فواید مورد انتظار هر کدام از درمان‌ها چه هستند؟
  • خطرات و عوارض جانبی هریک از درمان‌هاچه هستند؟ چگونه می‌‌‌‌‌‌توان عوارض جانبی را مهار کرد؟
  • آیا باید در بیمارستان بستری شوم؟ در صورت نیاز به بستری، چه مدت باید در بیمارستان بمانم؟
  • شما درد من را چگونه درمان می‌‌‌‌‌‌کنید؟
  • هزینۀ درمان چقدر است؟ آیا بیمۀ من هزینۀ درمان را پوشش می‌‌‌‌‌‌دهد؟
  • درمان چه تأثیری بر فعالیت‌‌‌‌‌‌های عادی من دارد؟
  • آیا کارآزمایی‌های بالینی (مطالعات تحقیقاتی) برای من مناسب هستند؟
  • باید چند بار معاینه شوم؟
  • آیا می‌‌‌‌‌‌توانید پزشک دیگری را به من معرفی کنید که برای گرفتن نظر دوم به او مراجعه کنم؟

نظر دوم

شاید بخواهید پیش از آغاز درمان نظر دومی را راجع به تشخیص بیماری، مرحلۀ سرطان و برنامۀ درمان دریافت کنید. شاید هم بخواهید مرکز پزشکی را پیدا کنید که تجربۀ زیادی در مورد درمان افراد مبتلا به سرطان کبد دارد. حتی شاید بخواهید با چندین پزشک مختلف دربارۀ همۀ راه‌های درمانی، عوارض جانبی آنها و نتایج مورد انتظار صحبت کنید. مثلاً می‌‌‌‌‌‌توانید پیرامون برنامه درمانی خود با یک جراح کبد و مجاری صفراوی، سرطان‌‌‌‌‌‌شناس پرتودرمان و پزشک سرطان‌شناس، صحبت کنید.

بعضی نگران این موضوع هستند که نکند پزشکشان در صورت مطرح کردن تقاضای گرفتن نظر دوم ناراحت شود. معمولاً عکس این حالت درست است. بیش‌تر پزشکان از گرفتن نظر دوم استقبال می کنند.

نظر دوم را که گرفتید، شاید پزشک دوم با تشخیص و برنامۀ درمانی پزشک اول موافق باشد، شاید هم روش دیگری را پیشنهاد دهد. در هر صورت، شما اطلاعات بیش‌تری به‌دست خواهید آورد و احیاناً احساس تسلط بیش‌تری بر شرایط خواهید داشت. در صورتی‌که بدانید همۀ گزینه‌‌‌‌‌‌ها را بررسی کرده‌‌‌‌‌‌اید نسبت به انتخاب خود احساس اطمینان بیش‌تری خواهید داشت.

معمولاً جمع‌‌‌‌‌‌آوری مدارک پزشکی و ملاقات با پزشک دیگر مدت زمانی طول می‌کشد. در بیش‌تر موارد، صرف چند هفته وقت برای گرفتن نظر دوم مشکلی نخواهد داشت. تأخیر در شروع درمان معمولاً باعث کم‌تأثیر شدن درمان نمی‌‌‌‌‌‌شود. برای اطمینان از این موضوع بهتر است دربارۀ این تأخیر با پزشک خود مشورت کنید.

روش‌‌‌‌‌‌های متعددی برای پیداکردن پزشکی جهت گرفتن نظر دوم وجود دارد. شما می‌‌‌‌‌‌توانید نام پزشک متخصص را از پزشک خود، جامعۀ پزشکی محلی یا استانی، بیمارستانی در نزدیکی محل سکونت خود یا دانشگاه علوم پزشکی منطقۀ محل زندگی خود بگیرید.

مراقبت‌‌‌‌‌‌های حمایتی

سرطان کبد و درمان آن گاه منجر به بروز مشکلات پزشکی دیگری می‌شود. شما می‌‌‌‌‌‌توانید قبل، بعد یا در طی درمان از خدمات حمایتی بهره‌‌‌‌‌‌مند شوید. مراقبت حمایتی نوعی درمان برای مهار درد و سایر علائم بیماری و تسکین عوارض جانبی درمان است و به شما کمک می‌‌‌‌‌‌کند تا بتوانید احساسات ناشی از تشخیص ابتلا بهسرطان را تحمل کنید. برای پیشگیری یا مهار این مشکلات و بهبود آسایش و کیفیت زندگیتان در طی درمان سرطان می‌توانید از مراقبت حمایتی استفاده کنید.

مهار درد

سرطان کبد و درمان آن معمولاً منجر به بروز درد می‌شوند. پزشک یا یک متخصص در زمینۀ مهار درد یکی از این روش‌‌‌‌‌‌های متعدد را برای تسکین یا کاهش درد به شما پیشنهاد می‌کند:

  • داروهای مربوط به درد: معمولاً داروها درد را تسکین می‌دهند. (این داروها گاه باعث ایجاد احساس خواب‌‌‌‌‌‌آلودگی یا یبوست می‌شوند ولی استراحت کردن و استفاده از ملین‌‌‌‌‌‌ها به بیمار کمک می‌کند).
  • پرتودرمانی : پرتودرمانی با کوچک کردن سرطان به تسکین درد کمک می‌کند.
  • بلوک (انسداد) عصبی (Nerve Block) : پزشک مقداری الکل را به نواحی مجاور اعصاب خاصی در شکم تزریق می‌کند تا درد را متوقف کند.

شاید گروه مراقبت پزشکی روش‌‌‌‌‌‌های دیگری را هم برای تسکین یا کاهش درد پیشنهاد کند. مثلاً از ماساژ، طب سوزنی یا طب فشاری (Acupressure) همراه با سایر روش‌‌‌‌‌‌ها استفاده کنند. علاوه براین، می‌توانید آموزش ببینید تا از طریق استفاده از فنون تن‌‌‌‌‌‌آرمیدگی (ریلکسیشن) نظیر گوش دادن به موسیقی با ریتم آرام یا تنفس آرام، درد را تسکین دهید.

برای کسب اطلاعات بیش‌تر پیرامون مهار درد به مقاله «مهار درد» مراجعه کنید.

غمگین بودن و احساسات دیگر

طبیعی است که پس از تشخیص یک بیماری وخیم شما احساس غم، اضطراب یا سردرگمی داشته باشید. بعضی از افراد صحبت کردن دربارۀ احساساتشان را مفید تشخیص داده اند. بخش منابع حمایتی را مطالعه کنید.

تغذیه

اهمیت زیادی دارد که به نیازهای غذایی خود قبل، بعد و در طی درمان سرطان توجه کنید. شما به مقدار مناسبی کالری، پروتئین، ویتامین و مواد معدنی نیاز دارید. دریافت موادغذایی مناسب باعث می‌‌‌‌‌‌شود احساس بهتر و انرژی بیش‌تری داشته باشید.

با وجود این، شاید خسته باشید، احساس درد کنید یا تمایلی به غذا خوردن نداشته باشید. علاوه براین، شاید به عوارض جانبی درمان نظیر بی‌‌‌‌‌‌اشتهایی، حالت تهوع، استفراغ و اسهال دچار شوید. پزشک شما، کارشناس تغذیه معتبر یا متخصص در مراقبت‌‌‌‌‌‌های پزشکی پیرامون روش‌‌‌‌‌‌هایی برای داشتن برنامه غذایی سالم توصیه‌‌‌‌‌‌هایی را به شما ارائه می‌کند.

انجام معاینات پزشکی و برنامه‌‌‌‌‌‌ریزی دقیق اهمیت زیادی دارد. سرطان کبد و درمان آن معمولاً هضم غذا و حفظ وزن مناسب بدن را برای شما دشوار می‌کنند. پزشک، شما را از لحاظ کمبود وزن، ضعف و کمبود انرژی معاینه می‌کند.

اگر بخواهید، می‌توانید مقاله «نکات مربوط به غذا خوردن» در  پایگاه علمی، پزشکی و آموزشی مؤسسه تحقیقات، آموزش و پیشگیری سرطان (www.ncii.ir) را مطالعه کنید. این مطلب شامل نکات و دستورات غذایی مفیدی است.

پیگیری سلامتی بیمار پس از درمان

شما باید پس از انجام درمان برای سرطان کبد، به‌طور منظم (مثلاً هر سه ماه یکبار) معاینه شوید. انجام این معاینات موجب می‌شود مطمئن شوید که هرگونه تغییری در وضعیت سلامتی شما تحت نظر است و در صورت نیاز معالجه شده است. اگر در فاصله زمانی بین معاینات، مشکلات پزشکی داشتید با پزشک تماس بگیرید.

گاهی، سرطان کبد پس از درمان عود می‌‌‌‌‌‌کند. پزشک، معاینات لازم را جهت بررسی عود سرطان انجام می‌‌‌‌‌‌دهد. معاینات معمولاً شامل معاینات فیزیکی، آزمایش‌‌‌‌‌‌های خون، اولتراسوند، سی.تی.اسکن، یا سایر آزمایش‌‌‌‌‌‌هاست.

پزشک افرادی را که از پیوند کبد استفاده کرده‌‌‌‌‌‌اند، از نظر چگونگی عملکرد کبد جدید آزمایش می‌کند. علاوه براین، پزشک به طور دقیق و از نزدیک شما را زیر نظر می‌گیرد تا اطمینان حاصل کند که کبد جدید را بدن شما پس نزده باشد. افرادی که از پیوند کبد استفاده کرده‌‌‌‌‌‌اند شاید بخواهند دربارۀ نوع آزمایش‌‌‌‌‌‌های لازم برای پیگیری وضعیت سلامتی پس از درمان و زمان انجام آنها با پزشک صحبت کنند.

منابع حمایتی

اطلاع از ابتلا به سرطان کبد زندگی شما و نزدیکانتان را تغییر می‌دهد. معمولاً کنارآمدن با این تغییرات دشوار است. طبیعی است که شما، اعضای خانواده‌‌‌‌‌‌ و دوستانتان برای تحمل احساساتی که پس از تشخیص سرطان به‌وجود می‌‌‌‌‌‌آید نیاز به کمک داشته باشید.

نگرانی در مورد درمان و مهار عوارض جانبی، بستری شدن در بیمارستان و هزینه‌‌‌‌‌‌های مربوط به خدمات پزشکی عادی است و بعید نیست دربارۀ مراقبت از خانواده‌‌‌‌‌‌تان، حفظ شغل یا ادامه فعالیت‌‌‌‌‌‌های روزانه نگرانی‌‌‌‌‌‌هایی داشته باشید. در ادامه راه‌هایی را که می‌‌‌‌‌‌توانید برای دریافت حمایت از آنها استفاده کنید مطرح شده است:

  • پزشکان، پرستاران و اعضای دیگر گروه مراقبت‌‌‌‌‌‌های پزشکیتان پاسخگوی سؤالات شما در مورد درمان، ادامه کار یا فعالیت‌‌‌‌‌‌های دیگر هستند.
  • مددکاران اجتماعی، مشاوران در صورت نیاز به طرح احساسات و نگرانی‌‌‌‌‌‌هایتان به شما کمک می‌کنند. معمولاً مددکاران اجتماعی منابعی برای دریافت کمک‌‌‌‌‌‌های مالی، حمل و نقل، مراقبت در منزل یا حمایت‌‌‌‌‌‌های روحی به شما معرفی می‌کنند.

شرکت در کارآزمایی‌های مربوط به سرطان

کارآزمایی‌های سرطان به پیشرفت‌‌‌‌‌‌های ارزشمندی در تشخیص و درمان سرطان کبد انجامیده است. به دلیل این پژوهش‌‌‌‌‌‌ها، افراد مبتلا به سرطان کبد می‌‌‌‌‌‌توانند در مورد بهبود کیفیت زندگی خود در آینده امیدوار باشند. پژوهش‌‌‌‌‌‌های گسترده این امید را به‌وجود می‌‌‌‌‌‌آورد که در آینده تعداد افراد مبتلا به این بیماری که با موفقیت درمان می‌‌‌‌‌‌شوند افزایش یابد.

پزشکان در همۀ نقاط جهان انواع مختلفی از کارآزمایی‌های بالینی را انجام می‌‌‌‌‌‌دهند (مطالعات پژوهشی که افراد برای شرکت در آن داوطلب می‌‌‌‌‌‌شوند). پژوهش‌‌‌‌‌‌های بالینی برای بررسی مؤثر و بی‌‌‌‌‌‌خطر بودن روش‌‌‌‌‌‌های جدید به‌وجود آمده‌اند.

حتی در صورتی‌که افراد شرکت‌کننده در این پژوهش‌‌‌‌‌‌ها شخصاً سودی از انجام این کار به‌دست نیاورند ولی به وسیلۀ کمک کردن به پزشکان در جهت آموختن اطلاعات بیش‌تر راجع به سرطان کبد و چگونگی مهار آن نقش مهمی را ایفا می‌‌‌‌‌‌کنند. با وجود اینکه پژوهش‌‌‌‌‌‌های بالینی خطراتی در بر دارند ولی پزشکان تا جایی‌که بتوانند در جهت محافظت از بیمارانشان تلاش می‌‌‌‌‌‌کنند.

در صورتی‌که تمایل دارید در پژوهش بالینی شرکت کنید با پزشک خود صحبت کنید.

اگر بخواهید می‌توانید مطالب مرتبط در پایگاه علمی، پزشکی و آموزشی مؤسسه تحقیقات، آموزش و پیشگیری سرطان (www.nci.ir) را به نام شرکت در مطالعات تحقیقاتی درمان سرطان مطالعه کنید. این مقاله پیرامون چگونگی انجام مطالعات مربوط به درمان و خطرات و فواید آنها توضیحاتی ارایه می‌‌‌‌‌‌دهد.

پایگاه علمی، پزشکی و آموزشی مؤسسه تحقیقات، آموزش و پیشگیری سرطان بخشی مربوط به پژوهش‌‌‌‌‌‌های بالینی دارد (www.ncii.ir) که در این بخش اطلاعات کلی در مورد پژوهش‌‌‌‌‌‌های بالینی، همراه با توضیحاتی راجع به بعضی مطالعات در حال انجام مربوط به سرطان کبد ارایه شده است.

خدمات پایگاه علمی، پزشکی و آموزشی مؤسسه تحقیقات و آموزش و پیشگیری سرطان (www.ncii.ir)

شاید شما برای خود، خانواده‌‌‌‌‌‌تان یا پزشک اطلاعات بیش‌تری نیاز داشته باشید. مؤسسه تحقیقات، آموزش و پیشگیری سرطان، برای بیماران؛ خانواده‌‌‌‌‌‌ها، متخصصان بهداشت، پژوهشگران سرطان، حامیان و عموم مردم اطلاعاتی را که بر پایه تحقیقات جامع فراهم آورده است.

  • آدرس پست الکترونیکی پایگاه Info@ncii.ir می‌باشد.
  • به پیوند انجمن ترک سیگار www.nritld.ac.ir مراجعه کنید.

پیداکردن پزشک، گروه حمایتی یا سازمان‌های دیگر

  • در صورت ابتلا به سرطان چگونه به پزشک یا خدمات درمانی دسترسی پیدا کنید.
  • سازمان‌‌‌‌‌‌های ملی ارایه‌‌‌‌‌‌دهندۀ خدمات به افراد مبتلا به سرطان و خانواده‌‌‌‌‌‌های آ‌‌‌‌‌‌نها.

درمان سرطان و مراقبت­های حمایتی

  • شما و پرتودرمانی.
  • آشنایی با پرتودرمانی: اطلاعاتی که باید از پرتودرمانی با اشعۀ خارجی داشته باشید.
  • شیمی درمانی و شما.
  • نکات غذایی برای بیماران مبتلا به سرطان.
  • مهار درد.

تحمل سرطان

  • صرف وقت: حمایت از افراد مبتلا به سرطان
  • مهار عوارض جانبی پرتودرمانی: هنگام خستگی یا ضعف چه باید کرد؟

زندگی پس از درمان سرطان

  • نگاهی به آینده: زندگی پس از درمان سرطان.
  • مراقبت پس از درمان سرطان
  • نگاهی به آینده: روش‌‌‌‌‌‌هایی برای ایجاد تغییر در سرطان

سرطان پیشرفته یا عود کرده

  • تحمل سرطان پیشرفته
  • هنگامی‌که سرطان باز می گردد.

داروهای تکمیلی

  • فکرکردن در مورد استفاده از داروهای تکمیلی و جایگزین: راهنمایی برای افراد مبتلا به سرطان
  • داروهای تکمیلی و جایگزین در درمان سرطان : پرسش و پاسخ.

مراقبت‌کنندگان

  • وقتی شخصی که دوستش دارید تحت درمان سرطان است : حمایت از مراقبت‌کنندگان
  • وقتی شخصی که دوستش دارید مبتلا به سرطان پیشرفته است : حمایت از مراقبت‌کنندگان
  • نگاهی به آینده : وقتی درمان سرطان شخصی که دوستش دارید پایان یافته است
  • توجه به مراقبت‌کنندگان: حمایت از مراقبت‌کنندگان سرطان

100953400194 مقاله ای کامل در مورد سرطان کبد

دسته بندي : سرطان