دارو متفورمین چیست؟

نویسنده : Bahmani در تاریخ : ۲۶ مهر ۱۳۹۲ ۰ نظر

 

چند نکته‌ی مهم درباره‌ی مت‌فورمین
اگر شخص دیابتیک بیماری کلیوی داشته یا در معرض کتواسیدوز دیابتیک باشد، نباید از مت‌فورمین استفاده کند. در صورت وجود بیماری کبدی یا سابقه‌ای از بیماری قلبی، پیش از مصرف مت‌فورمین باید پزشک معالج را در جریان قرار دهد.

metformin 300x225 1 دارو متفورمین چیست؟

گاه بیمار هنگامی که از مت‌فورمین استفاده می‌کند، دچار اسیدوز لاکتیک می‌شود که بلافاصله در صورت مشاهده‌ی علایم آن باید دارو را قطع کرد. علایم اسیدوز لاکتیک شامل ضعف، افزایش خواب‌آلودگی، برادی‌کاردی، احساس سرما، درد عضلانی، درد اپی‌گاستر، احساس سبکی سر و از حال رفتن ناگهانی (غش) است.
همچنین در مواردی که بیمار به‌علت انجام کارهای تشخیصی رادیولوژی(مانند IVF یا سی‌تی اسکن با کنتراست) احتیاج به تزریق وریدی مواد حاجب دارد، باید مت‌فورمین موقتاً قطع شود.
همچنین گاه ممکن است مت‌فورمین سبب افت شدید قند خون (هیپوگلیسمی) شود. به‌همین خاطر همیشه یک منبع قند قابل دسترسی (مانند شیر یا آب پرتقال) باید در محل کار یا خانه وجود داشته باشد.
مت‌فورمین یک داروی خوراکی ضد دیابت است که به‌تنهایی به‌هیچ‌وجه برای افراد مبتلا به دیابت نوع I (وابسته به انسولین) مناسب نیست. البته اخیراً تحقیقاتی مبنی بر این‌که استفاده‌ی همزمان از مت‌فورمین باعث کاهش دوز مصرف انسولین می‌شود، گزارش شده ولی این موضوع صددرصد ثابت نشده است. مت‌فورمین همچنین کاربردهای دیگری (به‌طور مثال در درمان نازایی) دارد.

metformin 21 دارو متفورمین چیست؟

موارد احتیاط و منع مصرف
در موارد نارسایی احتقانی قلب (CHF) احتمال بروز اسیدوز لاکتیک بیشتر است. همچنین افراد سالمند ریسک بالاتری برای ایجاد اسیدوز لاکتیک دارند و در این موارد تجویز مت‌فورمین باید با نهایت احتیاط انجام شود.
احتمال واکنش‌های آلرژیک به مت‌فورمین وجود دارد.
در موارد نارسایی کلیوی، کتواسیدوز دیابتیک، بیماری کبدی و سابقه‌ی بیماری قلبی استفاده از مت‌فورمین ممنوع است.
مت‌فورمین در طبقه‌بندی FDA (سازمان غذا و داروی ایالات متحده‌ی آمریکا) برای استفاده در زنان حامله جزو گروه B قرار دارد. در شیردهی نیز معتقدند که مت‌فورمین در شیر ترشح نمی‌شود اما هنوز بی‌خطر بودن آن برای نوزادان مادران شیرده ثابت نشده است.
مت‌فورمین نباید برای کودکان زیر ۱۰ سال استفاده شود. همچنین نوع آهسته‌رهش آن نباید زیر ۱۷ سال استفاده شود.
metformin-2
نکات مربوط به نحوه‌ی مصرف
مصرف منظم مت‌فورمین در کنار سایر موارد شامل ورزش، رژیم غذایی مناسب و کنترل وزن می‌تواند بسیار موثر باشد. مت‌فورمین معمولاً همراه غذا استفاده می‌شود و بعضی از اشکال آن (نوع آهسته‌رهش یا XR) ممکن است فقط یک بار هنگام شام میل شود.
نوع آهسته‌رهش نباید پیش از قورت دادن جویده یا گاز زده شود زیرا شکسته شدن قرص ممکن است منجر به رها شدن مقدار زیادی از دارو در یک زمان کوتاه شود و احتمال ایجاد هیپوگلیسمی را بالا ببرد.
با استفاده از سنجش منظم قند، می‌توان به مقدار مطلوب مت‌فورمین و این‌که آیا این دارو به تنظیم قند خون کمک کرده است یا نه، پی برد. همچنین گاه لازم است در فواصل ویزیت بیمار، عملکرد کلیوی بیمار نیز با سنجش BUN و کراتینین مورد ارزیابی قرار گیرد.
نکته: در موارد بیماری شدید، مصدومیت یا انجام جراحی ممکن است مقدار نیاز به مت‌فورمین متفاوت باشد. گاه در این موارد لازم است پزشک برای دوره‌ای مصرف مت‌فورمین را قطع و از موارد جایگزین استفاده کند که در این موارد بهترین جانشین، انسولین تزریقی است.
هنگامی که یک وعده‌ی غذایی فراموش شود، هنگام ورزش شدید و نیز نوشیدن الکل باید دقت بیشتری انجام شود زیرا این موارد می‌توانند در همراهی با مصرف مت‌فورمین سبب تشدید هیپوگلیسی شوند.
در موارد کاهش قند خون باید منابع غنی از قند شامل آب پرتقال، ژل گلوکز، آب‌نبات یا شیر در دسترس باشد. در موارد هیپوگلیسمی شدید که شخص قادر به خوردن و آشامیدن نیست، باید از تزریق عضلانی گلوکاگون یا تزریق گلوکز وریدی استفاده شود.
در مواقعی که یک نوبت مت‌فورمین فراموش می‌شود، باید بلافاصله همراه با یک وعده‌ی غذایی سبک مصرف شود. در صورتی که به زمان وعده‌ی بعدی رسیده‌ایم، باید دوز قبلی را حذف کرد و هیچ‌گاه دوبرابر مصرف نشود.
نکته: الکل قند خون را کاهش داده و ریسک اسیدوز لاکتیک را بالا می‌برد به‌همین خاطر باید از نوشیدن الکل در هنگام مصرف مت‌فورمین اجتناب شود.

عوارض جانبی
۱- عوارض خطرناک: ایجاد اسیدوز لاکتیک، آلرژی (کهیر، سختی تنفس، ورم کردن لب و صورت و زبان و حلق که بسیار خطرناک است)، تب و لرز و علایم شبه آنفلوانزا و افزایش سریع وزن. در چنین مواردی باید سریعاً مت‌فورمین را قطع کرد.
۲- عوارض کم‌اهمیت‌ ولی شایع‌تر: سردرد، درد عضلانی، ضعف، تهوع خفیف، استفراغ و اسهال، نفخ و درد معده.

تداخلات دارویی
۱- داروهایی که در صورت استفاده‌ی همزمان با مت‌فورمین می‌توانند باعث ازدیاد قند خون شوند شامل ایزونیازید، دیورتیک‌ها، استروئیدها، فنوتیازین‌ها، داروهای تیروئیدی، OCP (قرص‌های خوراکی پیشگیری از حاملگی)، داروهای ضد تشنج، قرص‌های لاغری و داروهای ضد آسم، سرماخوردگی و ضد آلرژی‌اند.
۲- داروهایی که می‌توانند باعث کاهش قند خون شوند شامل سولفونامیدها (مانند کوتریموکسازول)، MAOIs (مهارکننده‌های آنزیم منوآمین اکسیداز)، بتابلوکرها و پروبنسید هستند.
۳- داروهایی که ممکن است با مت‌فورمین واکنش ناخوشایند ایجاد کنند شامل فورزماید، نیفدیپین، تریامترن- H، آمیلوراید، پروکسامین آمید، کینیدین، دیگوکسین، سایمتیدین، رانیتیدین، مورفین و وانکومایسین هستند.

متفورمین داروی کاهش وزن نیست

رییس انجمن دیابت گفت: اگر افراد چاقی که قند خون آنها بالا نیست خودسرانه متفورمین مصرف کنند ممکن است دچار افت قند خون و حتی بیهوشی شوند و به کما بروند.

دکتر اسدالله رجب با بیان این مطلب اظهار کرد: متفورمین از دهه ۵۰ میلادی برای درمان بیماری دیابت تجویز و داروی لاغری محسوب نمی شود. وی افزود: متفورمین برای کنترل قند خون بیماران دیابتی تجویز می شود و داروی ضد لاغری نیست بلکه حساسیت بدن را به انسولین بیشتر می کند و تولید انسولین را در کبد کاهش می دهند این در حالیست که بدن مبتلایان به چاقی و افزایش وزن به انسولین مقاوم است. رجب در پایان به افراد چاق توصیه کرد که از مصرف خودسرانه متفورمین خودداری کنند و برای کاهش وزن، تغذیه مناسب و تحرک کافی داشته باشد چرا که نه تنها متفورمین بلکه داروهای ضدچاقی دیگر برای درمان این عارضه مناسب نیست چون مصرف این داروها عوارضی را برای فرد به همراه دارد.

metofrin 300x258 دارو متفورمین چیست؟

عوارض متفورمین | کاهش و کمبود ویتامینB12

یکی از داروهای معمول کنترل دیابت در بیماران دیابت نوع ۲، قرص متفورمین است که بسیاری از پزشکان به دلیل عوارض کم آن و این مطلب که باعث افت قند خون شدید نمی شود به آن اعتماد دارند.

 

به گزارش مجله پزشکی دکتر سلام به نقل از سلامت نیوز، به تازگی یکی از عوارض متفورمین، مجدداً متفورمین را در کانون توجهات قرار داده است. متفورمین می تواند باعث کمبود ویتامین B12 در بدن افراد دیابتی شود. این دارو می تواند یکی از مواد نشان دهنده التهاب در بدن به نام هموسیستئین را هم افزایش دهد.
براساس نتایج تحقیقات دانشمندان مرکز پزشکی دانشگاهی آمستردام، باید به صورت منظم مقدار ویتامین B12 خون بیماران دیابتی را که در دراز مدت از قرص متفورمین استفاده می کنند، اندازه گیری کرد. در این تحقیق دانشمندان ۳۹۰ بیمار را که تحت درمان با انسولین بررسی کردند، این بیماران در ۲ گروه، ۸۵۰ میلی گرم متفورمین یا دارونما را به صورت ۳ بار در روز به مدت متوسط ۳/۴ سال دریافت کردند. در نهایت متوسط میزان ویتامین B12 خون دریافت کننده حدود ۱۹% و اسیدفولیک خون آنها ۵% کاهش یافت. قبلاً ثابت شده بود که متفورمین باعث اختلال جذب B12، در اثر اختلال جذب فاکتور داخلی
می شود ولی با این تحقیقات کاملاً دقیق اثرات آن مشخص شد.
متفورمین ۹۰ سال قبل کشف شد ولی از ۱۶ سال قبل تأئیدیه لازم برای درمان دیابت را بدست آورد. متفورمین باید در بیمارانی که قرار است رادیوگرافی با ماده رنگی حاجب در آنها انجام شود قطع شود. اسیدوزلاکتیک هم موجب قطع این دارو می شود. متفورمین می تواند باعث تهوع، اسهال، استفراغ، نفخ شکم و حتی تغییر در هورمن های تیروئیدی و تستوسترون شود.

متفورمین و استفاده از آن در درمان بیماریهای دیگر

داروی متفورمین که برای کنترل دیابت بسیار معروف است با روش متفاوتی نسبت به آنچه قبلاً تصور می شد در بدن کار خود را انجام می دهد. این یافتۀ جدید باعث استفادۀ وسیع تر این دارو در افراد مبتلا به سرطان و بیماریهای مرتبط با نقص در کمپکس TSC ، نظیر Ts (توبروس اسکلروسیز) و یک بیماری ریوی با نام LAM (Lymphangioleiomyomatosis) خواهد شد.

نتایج این تحقیقات بوسیلۀ پروفسورتوماس مدیر علمی انستیتو بیماریهای متابولیک در مجلۀ متابولیسم سلولی ماه می (May) به چاپ رسید.

متفورمین اولین بار بوسیلۀ بریستوg مایرز اسکویپ (Bristol-Myers squibb) به عنوان کلوگوفاژ (Glucophage یا از بین برندۀ گلوگز ) معرفی شد و در حال حاضر برای درمان افراد مبتلا به دیابت نوع ٢ تجویز می شود. اما با تحقیقات اخیر احتمالاً برای درمان برخی سرطانها نیز بکار گرفته خواهد شد.

این دارو با متوقف کردن تولید قند در بدن و افزایش حساسیت به انسولین کار خود را انجام می دهد. محققین تصور می کردند که متفورمین یک عامل کاهندۀ انرژی است و این کار را با غیر فعال کردن mTOR یا mammalian target of rapamycin) از طریق آنزیم AMPK و فعال کردن کمپکس tuberous sclerosis انجام می دهد اما تیم پروفسور Thomasمشخص کرد که mTOR بدون عمل آنزیم AMPK نیز غیر فعال می شود و حتی بدون TSC نیز (tuberous sclerosis complex )غیر فعال می شود. پروفسور Thomas و گروه تحقیقاتیش توانستند مشخص کنند که متفورمین برای غیر فعال کردن mTOR از آنزیم دیگری بنام RAG GTPase استفاده می کند.

پروفسور توماس می افزاید با کشف این مسئله موارد استفاده از متفورمین برای درمان سایر بیماریها وسیعتر خواهدشد.

متفورمین برای ١٠٠میلیون نفر در جهان تجویز می شود . دارویی نظیر متفورمین که باعث بهبود حساسیت به انسولین می شود، می تواند بعنوان داروهایی که mTOR را مورد تهاجم قرار می دهند، استفاده شود. اما استفادۀ دراز مدت از این دارو می تواند اثرات زیان باری بر تولید انسولین توسط سلولهای بتا داشته باشد.

در دیابت نوع ٢ بدن توانایی استفادۀ صحیح از انسولین تولید شده را از دست داده است و چنانچه کنترل و درمان نشود، می تواند به عوارضی نظیر کوری، از دست رفتن کلیه ها ، حملۀ قلبی و سکته و مشکلات تخریب عصبی و عروق خونی بیانجامد.

 

متفورمین برای درمان کیستهای عادی خانمها استفاده بشه.
بلکه در خانمهائی که دچارتخمدان های چند کیستی(PCOS) هستند و تا کنون حاملگی های ناموفق داشته اند و در بررسی مشخص شده که تخمک گذاری های موفقیت آمیزی نداشته اند…در اینصورت سعی میشه که با روشهائی , تخمک های تنبل رو وادار به تخمک گذاری کنند.. که شاید معمولترین
روش اینکار کلومیفن هست… اما گاهی بعضی خانمها به کلومیفن هم مقاومت پید ا کرده اند.. فلذا برای چنین حالتهائی از متفورمین استفاده میکنند البته مخصوصا از این دارو برای خانمهائی استفاده میکنند که دچار تخمدان های چند کیستی شدن و به عارضه ناباروری اون دچار شدن پزشکان متوجه شده اند که این بیماران (PCOS) قند اونها بالا هست… علت رو که بررسی کردن.. دیدن انسولین اونها بالا هست.. بعد فرضیه دادن که انسولین بالا باعث میشه تخمدان های این زنان تستوسترون و هورمون های مردانه زیاد از حدی تولید کنه و همین مسئله باعث بروز اختلال در سیکل طبیعی بیماران PCOS) شده و لذا پیشنهاد دادن که با متفورمین میتونیم مانع اثر بیجا ی انسولین بر سیستم مغزی تخمدانی این بیماران بشیم.
عوارض متفورمین و گروه مربوطه
این داروها علاوه بر اثر کاهش دهنده بر قند خون, وزن را نیز کاهش میدهند.. که احتمالا عامل آن حالت تهوع خفیف و بی اشتهائی, کاهش سطح انسولین پلاسما و اثرات قابل توجه در کاهش چربی خون میباشد( کاهش کلسترول توتال LDL و تری گلیسرید تا حدود ۲۰-۱۰ درصد). این داروها برای افراد چاق و مبتلا به افزایش چربی خون که مبتلا به دیابت میباشند مناسبند.
استفاده از این داروها در حالت اختلال تحمل گلوکز و سندرم متابولیکی نظیر پروفیلاکسی علیه دیابت تحت تحقیق و مطالعه است.
میزان عدم موفقیت اولیه این داروها تقریبا ۱۲% و عدم موفقیت ثانویه بین ۱۰-۵ درصد است. عارضه عمده داروهای فوق گوارشی و متابولیک است.عوارض گوارشی به صورت احساس مزه فلز, بی اشتهائی, تهوع, ناراحتی شکمی, و اسهال است.

منابع:

اپی کلینا

تیکی

دیابستما

تندرستی رشتگپا

هیدکتر

مطالب مرتبط

دیدگاه شما